Blog's van onze vakbond

Een oud verhaal vertelt over een landeigenaar die wanneer hij oogst, altijd een rand van de te oogsten tarwe laat staan. Die rand was bedoeld voor die mensen die niet een eigen stuk grond hadden en zo toch aan hun voedsel konden komen. Een systeem van sociale zekerheid uit die tijd, zou je kunnen zeggen.

In onze tijd van efficiency en korte termijn resultaten zijn we het gewoon geworden om de randen van het veld kaal te maaien en eerder de grond uit te putten, dan een rand van de oogst te laten staan voor hen die niets hebben.

Niet alleen letterlijk, maar ook figuurlijk maaien wij de velden helemaal kaal en houden we niets over. Alle ruimte wordt benut, qua financien, qua tijd, qua energie, qua alles. 

We hebben het druk, hebben schulden, zijn vaak moe, en hebben weinig of geen ruimte over voor andere zaken dan onze corebusiness, namelijk werken en geld verdienen.

Ik schrijf dit op weg naar Den Haag om daar het convenant Mantelzorg te ondertekenen. Mantelzorg vindt plaats aan 'de randen van het veld'. In de ruimte die we maken om belangrijke zaken en taken op gebied van zorg voor kinderen, ouders en elkaar te kunnen vervullen naast of middenin ons overbezette bestaan.

Goede voorbeelden van werkgevers die die ruimte bieden vanuit het besef dat hun medewerkers niet louter een kostenpost of een productiefactor zijn, maar mensen die ook hun zorgen hebben voor de mensen in hun omgeving.

Die randen van het veld zullen alleen maar belangrijker worden in de nabije toekomst. De zorg voor elkaar kan niet meer alleen worden uitbesteed aan organisaties en professionals, maar zal ook weer meer op ons eigen bord terecht komen. Ik vind dat niet erg, maar daarvoor moet wel de ruimte worden gemaakt. 

Een voorbeeld van een hedendaagse rand van het veld!

Naast Hemelvaartsdag is het op 9 mei ook de Dag van Europa. Europa dat had te maken met een uitslaande brand. Wat begon als een brand in één kamertje, sloeg over naar het hele huis. De schade is aanzienlijk. 

Een aantal mensen denkt nog in het huis te kunnen wonen, anderen willen het herstellen in oude staat. Een ander wil een grondige renovatie en weer een ander laat het huis liever achter om elders een toekomst op te bouwen.

Wat mij betreft moeten we Europa grondig renoveren. Op basis van de oude waarden van vrede en veiligheid, een richting zoeken die past bij de moderne vragen. Europa moet meer zijn dan alleen vrije markt en gefocust op profit-denken. Het moet  gaan over jeugdwerkloosheid, sociaal beleid en de aanpak van de financiële crisis, waarbij ook Nederland zichtbaar de vruchten kan plukken van de Europese integratie.

Europa moet weer over ons gaan
De Europese economieën zijn grotendeels met elkaar vervlochten. Dit garandeert vrede en veiligheid en heeft een enorme welvaart opgeleverd. Zelfs nu Europa in crisis is, kloppen er landen aan de deur om ook deel te mogen nemen. Europa als project voor vrede en veiligheid heeft  voor die landen nog een ongekende aantrekkingskracht.

Voor veel Nederlanders heeft Europa haar glans verloren. Europa staat voor bureaucratie en voor geld geven aan Grieken, Portugezen en Cyprioten. Als dit de nieuwe werkelijkheid is, raakt het draagvlak zoek. 

Die glans komt pas weer terug als Europa ook weer over ons gaat. Ook over onze bouwvakkers en onze jongeren. Europees geld voor de bestrijding van jeugdwerkloosheid moet dus ook voor ons beschikbaar zijn.

Aanpak jeugdwerkloosheid is een Europees project
Iedereen in Europa moet kunnen meedoen.  Kunnen en mogen werken is daarbij van groot belang. Om hiervoor te zorgen zijn meer banen nodig. In Europa is de werkloosheid tot recordhoogte gestegen. In Nederland loopt de werkloosheid op naar 8 procent, de jeugdwerkloosheid is zelfs twee keer zo hoog. In Spanje zit de helft van de jongeren zonder baan. 

Werkloosheid is een Europees probleem. Alleen met een gezamenlijke agenda op het gebied van scholing en (sociale) innovatie kan Europa banen creëren. Als we elkaar in Europa gaan beconcurreren komen we niet verder, dat zorgt voor instabiliteit. Nieuwe banen dus, in Nederland én Spanje! 

Een Europese aanpak van de jeugdwerkloosheid is niet alleen van belang voor de jongeren zelf. Als Europa erin slaagt samen een vuist te maken tegen de jeugdwerkloosheid, laat zij zien ook antwoord te kunnen geven op de grote vragen van deze tijd. 

Geen concurrentie op arbeidsvoorwaarden
Ik ben voor een open markt, maar tegen concurrentie op arbeidsvoorwaarden. Ik wil dat de Poolse arbeider hier hetzelfde loon verdient als een Nederlandse, allebei onder dezelfde CAO. Fatsoenlijk werk en gelijk werk voor een gelijk loon: dat moet het Europese uitgangspunt zijn. Verdringing op de arbeidsmarkt schaadt het draagvlak voor Europa. 

Voor een open markt met draagvlak is een stevig Europees sociaal beleid nodig. Met ambitieuze doelstellingen op sociaal gebied, waarin sociale partners een grote rol vervullen en handhaving ruime aandacht krijgt. 

Beëindig de financiële crisis
Als we in Europa onze financiële risico’s kunnen delen en het systeem kunnen stabiliseren zijn steunmaatregelen hopelijk niet meer nodig. Deze hulppakketten zorgden voor veel chagrijn bij burgers. 

Verdere maatregelen voor banken en de financiële sector zijn nodig. Hierdoor kunnen de risico’s van een nieuwe crisis worden beperkt. Een Bankenunie is daarvoor op korte termijn essentieel, maar nog zeker niet het einde. 

Een nieuw huis op de oude fundamenten
Het beschadigde huis moet worden aangepast, gerenoveerd op het stevige fundament van vrede en veiligheid. Europa moet ruimte bieden om de vragen van deze tijd, die van de nieuwe generaties, te beantwoorden. Europa moet zorgen voor een goed sociaal beleid en maatregelen om de financiële crisis echt te beteugelen.

Maar voorop staat het aanpakken van de jeugdwerkloosheid. Als we die als Europa niet weten te beteugelen, laat een hele generatie het uitgebrande Europese huis achter zich. Dan ziet de toekomst er voor Europa somber uit.

Jaap Smit
Voorzitter

Deze week was met recht een historische week en zo heb ik die ook beleefd. Drie keer zat ik met ongeveer hetzelfde gezelschap in een grote kerk. Twee keer in de Nieuwe Kerk in Amsterdam en een keer in de Domkerk in Utrecht. Een week van inhuldiging van onze nieuwe Koning en Koningin en de jaarlijkse 4 en 5 mei vieringen, afgesloten met het concert aan de Amstel.

Ik zag twee mensen aan het begin van een zware taak met een grote verantwoordelijkheid in een tijd waarin hun ambt en positie voortdurend ter discussie worden gesteld. Prinses Beatrix werd minuten lang toegejuicht als dank en waardering voor wat zij in 33 jaar koningschap voor ons heeft betekend. Ik had de eer om het feest van de nieuwe Koning en Koningin van dichtbij mee te maken. Wat je ook van het koningshuis vindt, ik was en ben onder de indruk van het gevoel van saamhorigheid en verbondenheid dat ik op die dag voelde en zag. ‘We kunnen het nog’, dacht ik.

Datzelfde gevoel overkwam mij toen ik op de Dam stond op 4 mei. Opnieuw een mensenmassa en een gevoel van enorme verbondenheid tijdens die bijeenkomst, vooral na het horen van de prachtige en integere toespraak van oud bevelhebber der strijdkrachten Peter van Uhm: ‘We redden het niet met het ik- en zij-denken, maar alleen met het wij-denken’! We kunnen het nog, dacht ik.

Op 5 mei begon de dag in Utrecht met een bijeenkomst in de Domkerk waar professor Ernst Hirsch Ballin de traditionele 5 mei lezing gaf. ‘Vrijheid spreek je af, was het thema van dit jaar. Een uitstekend verhaal over vrijheid, grenzen daaraan en vooral over het feit dat vrijheid niet bestaat buiten de relatie met de ander.

De dag werd afgesloten met het traditionele concert voor de deur van Carré in aanwezigheid van het nieuwe koningspaar en Prinses Beatrix. Een volksfeest waar opnieuw dat verlangen naar en gevoel van verbondenheid aanwezig was. We kunnen het nog, dacht ik. En we willen het, denk ik.

Het chagrijn en geklaag voert vaak de boventoon of het nu gaat om een kroningslied of een akkoord.  We zijn in staat om ‘historische akkoorden’ binnen twee dagen weer uiteen te rafelen en van voren af aan opnieuw te beginnen, zoals leek tijdens de behandeling van het akkoord in de Tweede Kamer. Wat niemand voor mogelijk hield, gebeurde. Werkgevers en werknemers kwamen er samen uit. Een verdienste van iedereen die daarbij betrokken is geweest! We zagen ernaar uit, we dronken er een goed glas op en keken met vertrouwen de toekomst in.

Enkele dagen later dacht ik: kunnen we het nog?