De Wet Werk en Bijstand moet door de Eerste Kamer ingrijpend worden veranderd. Dat schrijft CNV-voorzitter Jaap Smit in een brief aan de senatoren. De Eerste Kamer bespreekt de plannen op 15 november. Dat is de laatste kans om de wet aan te passen. ‘Deze wet helpt mensen onvoldoende daadwerkelijk aan een plek op de arbeidsmarkt en is te eenzijdig gericht op het behalen van bezuinigingsdoelstellingen’, schrijft Smit. Hij wijst op vier grote bezwaren tegen de wet, en dringt aan op herstel van die punten.

Verdringing
Van mensen die een bijstandsuitkering krijgen wordt een tegenprestatie verwacht. Die mensen zullen dus werkzaamheden moeten gaan verrichten. Smit is bezorgd dat deze werkzaamheden andere bestaande banen onder druk gaan zetten. ‘In de vragen die gesteld zijn, geeft het kabinet aan dat het aan het college is om te zorgen dat er geen verdringing plaatsvindt. Het is in het wetsvoorstel onduidelijk wat de tegenprestatie precies mag inhouden’, schrijft Smit.

Inkomenstoets
De wet gaat uit van een huishoudinkomenstoets: wie als huishouden teveel inkomen of vermogen bezit, krijgt een lagere uitkering of zelfs helemaal niets. ‘Deze huishoudinkomenstoets raakt onnodig mensen die een legitieme reden hebben om gebruik te maken van de uitkering’, schrijft Smit. 

Noodvoorschotten voor jongeren
Wie jonger is dan 27 jaar, kan pas na vier weken een uitkering aanvragen. In die tussentijd kunnen ze zonder inkomen komen te zitten. ‘De Staatssecretaris heeft aangegeven dat in noodsituaties een voorschot kan worden verstrekt. Maar dat is nog niet vastgelegd, en dat wil ik terugzien in de wet.’

Snelle invoering
Het kabinet wil de wet snel laten ingaan. Smit voorziet dat daardoor veel mensen en gemeenten in de problemen komen. ‘Mensen krijgen opeens te maken met minder inkomen, en zitten nog vast aan allerlei contracten. Je kunt niet zomaar de kosten van je woning of energie verlagen. Voor gemeenten geldt dat ze de tijd moeten hebben om de wijzigingen aan hun mensen te gaan uitleggen.’

Stapeling
In brede zin waarschuwt Smit voor de bijkomende effecten van invoering van deze wet. Die zijn onvoldoende in kaart gebracht. De CNV-voorzitter vreest dat veel meer mensen een beroep moeten doen op de schuldhulpverlening. Daarnaast waarschuwt Smit voor een stapeling van effecten ‘door bezuinigingen op terreinen als AWBZ, WMO en jeugdzorg. Hierdoor komen mensen onder het bestaansminimum te vallen.’

Bekijk de brief op Slideshare

Op 27 oktober riep Smit alle gemeenten al op om extra geld te reserveren voor de verwachte extra vraag om uitkeringen. Lees meer.