• mobiele site
• Pers
• Vrijwilligers
• Contact
• Route
• English

• CNV Voorzitters

Het CNV is een van de grootste werknemersorganisaties in Nederland en vertegenwoordigt meer dan 330.000 leden.

Een aantal christelijke vakbonden richt op 13 mei 1909 in Arnhem het Christelijk Nationaal Vakverbond in Nederland (CNV) op. Uit de benaming 'christelijk nationaal' moet worden begrepen dat het CNV méér wil zijn dan een organisatie van protestants-christelijke arbeiders, maar ook open staat voor rooms-katholieke leden. Aanvankelijk vertegenwoordigt het CNV dan ook verschillende geloofsovertuigingen. De bisschoppen hebben daar bezwaar tegen en na 1912 is het CNV dan ook een puur protestantse organisatie.

Het CNV richt zich op een ontwikkeling van de samenleving en daarbinnen met name op de rechten van werknemers vanut het christelijk-sociaal denken. De persoonlijke verantwoordelijkheid krijgt daarbij een belangrijk accent. Het CNV wil een christelijke organisatie zijn en aanvaardt als grondslag de Christelijke beginselen en verwerpt mitsdien de klassenstrijd.

Het CNV groeit
Het CNV groeit aarzelend. Met name het aantreden van Klaas Kruithof in 1912, de Eerste Wereldoorlog en het dreigende communisme dragen bij aan de groei van het CNV. De oorlog leidt tot werkloosheid onder de Nederlandse arbeiders en via de vakbonden ontstaat een systeem van werkloosheidsuitkeringen. Bovendien betrekt de politiek de arbeidersbeweging bij de noodzakelijke aanpassingen. In 1910 bedraagt het aantal leden ruim 6400, tien jaar later 47.700.

Opbouw
De jaren twintig zijn de jaren van opbouw van de vakbeweging en het CNV. De cao wordt steeds vaker ingezet als instrument om arbeidsvoorwaarden te regelen. Naast het CNV bestaan het Nederlands Verbond van Vakverenigingen (NVV) en het Rooms-Katholiek Werkliedenverbond (RKWV). De verhoudingen met het socialistische NVV worden vooral gekenmerkt door polarisatie, die met de rooms-katholieke vakbeweging zijn vriendschappelijker. In 1929, aan de vooravond van de grote economische crisis, telt het CNV 58.500 leden.

Het CNV in de Tweede Wereldoorlog
In de herfst van 1940 komt het CNV-bestuur tot de conclusie dat de toch al beperkte zelfstandigheid in gevaar is. De Nederlandse vakbeweging moet naar Duits model worden ingericht. In dat model is geen plaats voor een vakbeweging met een christelijke grondslag. De Duitsers willen samenwerking tussen de drie Nederlandse vakcentrales verplichten. Het CNV is daar tegen.
Op 25 juli 1941 wordt door de Duitsers meegedeeld dat een NSB-er aan het hoofd van het CNV zal komen te staan. Bestuurders van het CNV stellen daarop hun functie beschikbaar.  De leden wordt schriftelijk meegedeeld dat de christelijke vakbeweging is opgeheven.

Het CNV na de oorlog
Twee dagen na de bevrijding van het noordelijk deel van ons land, 7 mei 1945, komen de CNV-bestuurders weer bij elkaar. Op 25 juli van dat jaar wordt het CNV officieel heropgericht. Het CNV telt inmiddels 93.000 leden.
Het CNV richt zich in die jaren op het tot stand brengen van de publiek-rechtelijke bedrijfsorganisatie, waardoor de werknemers meer invloed zouden krijgen op de gang van zaken in het bedrijfsleven. Ook de uitbouw van het stelsel van sociale zekerheid krijgt de nodige aandacht.
Het CNV steunt het overheidsbeleid gericht op economisch herstel en accepteert – met enige moeite – de geleide loonpolitiek. Door die politiek blijven de lonen in Nederland laag en kan met veel succes op de wereldmarkt worden geopereerd. In korte tijd is de oorlogschade hersteld en begint de Nederlandse economie een geweldige groeispurt.

Federatie?
De tweede helft van de jaren zestig en de eerste helft van de jaren zeventig staan in het teken van de federatievorming. De drie landelijke vakcentrales zoeken naar samenwerking. Omdat het NVV en het NKV aankoersen op een fusie en het CNV zijn eigen identiteit binnen de federatie wil handhaven, komt in januari 1974 een eind aan de pogingen.

Economische crisis
Na 1973 groeit de werkloosheid al, maar vooral aan het begin van de jaren tachtig stijgt de werkloosheid tot ongekende hoogte. Het CNV verzet zich tevergeefs tegen aanpassingen in het stelsel van sociale zekerheid en bepleit een herverdeling van het beschikbare werk via vut en arbeidstijdverkorting. De vakcentrae pleit vanuit zijn maatschappijvisie voor het leggen van verantwoordelijkheden bij werkgevers en werknemers op het terrein van sociale zekerheid en arbeidsmarktbeleid. Het verkorten van de arbeidstijd, het bevorderen van deeltijdarbeid en het matigen van de loonontwikkelingen vormen in deze periode kernbegrippen van het beleid. In de jaren '90 van de vorige eeuw bereikt het CNV zijn huidige omvang.

CNV in het nieuwe Millenium
Aan het begin van het nieuwe millenium laait, als gevolg van de vergrijzing,  het debat over de sociale zekerheid opnieuw op. Het kabinet zet stappen om vut en prepensioen - instrumenten die de werkloosheid in de tachtiger jaren moesten doen verminderen - af te schaffen. Als protest organiseert de gezamelijk Nederlandse vakbeweging (CNV, MHP en FNV), met als motto “Nederland verdient beter”, op 2 oktober 2004 de  grootste vakbondsmanifestatie ooit waarbij meer dan 300.000 mensen zich verzamelden op het Amsterdamse Museumplein. Ondanks het verzet is de trend gezet en wordt in Nederland langer doorgewerkt. Het CNV kiest in dit verband voor verhoging van de participatiegraad, o.a. door de combinatie werken en zorgen beter mogelijk te maken.

Literatuur:

• Wikipedia; Geschiedenis van het CNV
• Jan Jacob van Dijk en Paul E. Werkman: Door geweld gedwongen, het CNV in oorlogstijd
• H. Amelink: Onder eigen banier
• H. Amelink: Met ontplooide banieren 
• A. Stapelkamp en J. Schipper: De Banier opnieuw geheven. Geschiedenis van het Christelijk Nationaal Vakverbond in Nederland in de jaren van de tweede wereldoorlog
• K. Dijkstra: Beweging in Beweging – het CNV na 1945
• P. Hazenbosch: Het CNV nader bekeken
• P.E. Werkman: “Laat uw doel hervorming zijn!” – Facetten van de geschiedenis van het Christelijk Nationaal Vakverbond in Nederland (1909-1959)
• Sinds 1997 verschijnen er ook met enige regemaat afleveringen van het : Cahier over de geschiedenis van de christelijk-sociale beweging, inmiddels zijn er in deze reeks al 7 uitgaven verschenen. Deze Cahiers zijn te bestellen bij het CNV (13,50 excl. Verzendkosten)