Arbeidstijdenwet
1. Wat is de arbeidstijdenwet?
In de arbeidstijdenwet is geregeld hoe lang iemand per dag en per week mag werken en wanneer iemand recht heeft op pauze of rusttijd. De regels gelden voor werknemers van 18 jaar en ouder; voor minderjarigen gelden aparte regels. Voor zwangere of pas bevallen vrouwen gelden ook aparte regels.
Uiterlijk op 1 april 2008 is de nieuwe Arbeidstijdenwet voor iedereen in werking getreden. Samen met je werkgever maak je afspraken over hoe je de werk- en rusttijden per dag en per week invult.
2. Hoeveel mag ik werken?
Je mag per dienst maximaal 12 uur werken en per week maximaal 60 uur. Maar je mag niet elke week 60 uur werken. Daarom moet je kijken naar de uren die je werkt over een langere periode. Jouw uren zien er dan als volgt uit:
- Over vier weken tijd mag je per week gemiddeld 55 uur werken. In een cao kunnen afwijkende afspraken hierover staan, maar je mag in ieder geval nooit meer dan 60 uur werken.
- Over zestien weken tijd mag je per week gemiddeld 48 uur werken.
Na alle diensten die je werkt gelden ook speciale rusttijden voor na werk:
- Na een werkdag mag je 11 uur aaneengesloten niet werken. Wel mag deze rustperiode eens in de 7 dagen ingekort worden tot 8 uur als de aard van het werk of de bedrijfsomstandigheden dit nodig maken.
- Na een werkweek mag je 36 uur aaneengesloten niet werken.
- In een periode van 14 dagen werk je minimaal 72 uur aaneengesloten niet. Deze periode mag gesplitst worden in twee perioden van minimaal 32 uur.
3. Hoeveel pauzes mag ik nemen?
Als je op een dag meer dan 5,5 uur werkt heb je recht op minimaal een half uur pauze. Je mag dan ook twee keer een kwartier pauze nemen. Werk je meer dan 10 uur dan heb je recht op minimaal 45 minuten pauze (die je ook in pauzes van een kwartier mag opnemen).
In een cao kunnen afwijkende afspraken staan. Maar je hebt altijd recht op minimaal 15 minuten pauze als je meer dan 5,5 uur werkt.
4. Ben ik verplicht om op zondag te werken?
Je bent niet verplicht om op zondag te werken, behalve als je hier afspraken over hebt gemaakt met je werkgever. Maar je werkgever mag alleen met jou afspreken dat je op zondag kan werken omdat dat bij het soort werk hoort (bijvoorbeeld: gezondheidszorg, horeca, brandweer, politie en in soms in de industrie). Bedrijfsomstandigheden kunnen ook een reden zijn voor werken op zondag, maar je werkgever moet hiervoor altijd overeenstemming bereiken met de ondernemingsraad. Je hebt altijd minimaal 13 vrije zondagen per jaar. Als in je cao een lager aantal staat, moet je hier ook zelf mee instemmen. De regels over werken op zondag gelden niet voor mensen die een ambt uitoefenen in de kerk.
5. Geldt de Arbeidstijdenwet voor iedereen?
De Arbeidstijdenwet geldt in principe voor alle werknemers, dus bijvoorbeeld ook voor stagiairs en uitzendkrachten. Voor zelfstandigen geldt de wet wanneer de veiligheid van derden in het geding is (bijvoorbeeld in de vervoerssector).
In sommige situaties geldt de wet niet of maar gedeeltelijk. Bijvoorbeeld bij een plotselinge gevaarlijke situatie waarbij het naleven van de wet snel en goed handelen zou belemmeren. Dit geldt ook als het naleven van de wet de openbare orde zou verstoren (bijvoorbeeld voor veiligheidsdiensten van de overheid en politie).
Daarnaast geldt de Arbeidstijdenwet niet voor de volgende gevallen:
- werknemers die ten minste 3 maal het minimumloon verdienen (tenzij het gevaarlijk werk, nachtdienst of werk door niet-leidinggevenden in de mijnbouw betreft)
- vrijwilligerswerk
- beroepssporters
- wetenschappelijke onderzoekers
- gezinshuisouders
- podiumkunstenaars
- medisch en tandheelkundig specialisten, verpleeghuisartsen, huisartsen en sociaal geneeskundigen
- begeleiders van school- en vakantiekampen
- militair personeel bij inzet en bij oefeningen
6. Ik wil meer informatie voor specifiek mijn beroep, waar kan ik die krijgen?
Voor sommige diensten en sommige sectoren gelden aanvullende regels. In de Arbeidstijdenwet staan speciale regels over nachtdiensten, oproepdiensten en aanwezigheidsdiensten.
Voor de sectoren zorg, mijnbouw, vervoer en zijn speciale regels opgesteld:
- Zorg: verpleging en verzorging, artsen, verloskundigen, ambulancezorg
- Mijnbouw: mijnbouwarbeid op zee, mijnbouwarbeid op land, duikers
- Vervoer: wegvervoer en binnenvaart, zeescheepvaart en zeevisserij
Daarnaast gelden er extra regels voor de volgende sectoren:
• Audiovisuele producties
• Baggerwerkzaamheden
• Bioscopen
• Brandweer
• Brood- en banketbakkerij
• Defensie
• Horecabedrijf
• Inwonend huishoudelijk personeel
• Lokaalspoorwegen
• Niet-nautisch personeel binnenvaart
• Podiumkunsten
• Schippersinternaten
• Schoonmaakbedrijf
• Sneeuw- en gladheidsbestrijding
• Tentoonstellingsbouw en scheepsreparatie
• Vrijwillige politie
7. Mijn werkgever houdt zich niet aan de regels van de Arbeidstijdenwet. Wat kan ik doen?
Als je het gevoel hebt dat je werkgever zich niet houdt aan de regels over arbeidstijden, rusttijden en pauzetijden praat hier dan eerst over met je werkgever. Daarnaast kan je altijd de ondernemingsraad (or) in jouw bedrijf inlichten. De or heeft als taak erop te letten of de werkgever zich houdt aan wettelijke regels en cao-afspraken.
Wanneer je geen overeenstemming met je werkgever kan bereiken kan je altijd (anoniem) een klacht indienen bij de Arbeidsinspectie. De laatste stap is naar de rechter stappen.
Als CNV-lid kan je altijd contact opnemen met CNV Info als je denkt dat je werkgever zich niet houdt aan de Arbeidstijdenwet. Het CNV kan je helpen met advies en eventueel rechtsbijstand. Ook voor het opvragen van een cao-boekje van jouw sector kan je terecht bij CNV Info.
