Côte d’Ivoire: Van praten over werknemers naar praten met werknemers

Wanneer sociale dialoog een strategische keuze wordt in de cashewsector

De cashewsector is een van de belangrijkste economische sectoren van Côte d’Ivoire. Tegelijkertijd wordt deze sector gekenmerkt door informele arbeidsrelaties, seizoensgebonden werkdruk en een beperkt gestructureerde sociale dialoog. In veel bedrijven worden spanningen pas besproken wanneer ze al zijn geëscaleerd.

Cashewverwerker CILAGRI Cajou besloot een andere weg in te slaan: investeren in sociale dialoog als preventief instrument om vertrouwen op te bouwen en conflicten te voorkomen.

Het keerpunt

In maart 2025 nam de algemeen directeur van CILAGRI Cajou deel aan een regionale training over sectoraal sociale dialoog in Cotonou, georganiseerd door CNV Internationaal en PUM binnen het programma PCS Dialogue@Work.

Tijdens de training ontstond een belangrijk inzicht. De directeur realiseerde zich dat effectieve sociale dialoog alleen mogelijk is wanneer werknemers daadwerkelijk deelnemen aan de gesprekken die hen raken.

Ik realiseerde me dat we niet óver werknemers kunnen praten, maar mét hen. Als we sociale dialoog serieus nemen, moeten zij ook aan tafel zitten.

- Cynthia Niamoutie, algemeen directeur van cashewbedrijf CILAGRI CAJOU

Gemotiveerd door deze overtuiging nam zij direct actie. Zij besloot dat de belangrijkste werknemersvertegenwoordiger van het bedrijf alsnog moest deelnemen aan de training. De volgende dag reisde hij op kosten van het bedrijf vanuit Abidjan naar Cotonou om zich bij de groep aan te sluiten.

Volgens een programmaadviseur van CNV Internationaal was dit een krachtig signaal: "Dit soort keuzes laten zien dat een werkgever niet alleen het concept begrijpt, maar het ook meteen toepast. Dit is precies het soort leiderschap dat sociale dialoog geloofwaardig maakt."

Van inzicht naar actie

Na terugkeer in Côte d’Ivoire bleef het niet bij goede bedoelingen. CILAGRI Cajou besloot de opgedane kennis actief binnen het bedrijf te verspreiden.

Het bedrijf organiseerde een interne training over sociale dialoog voor werknemersvertegenwoordigers, teamleiders en HR-medewerkers. Opvallend was dat deze bijeenkomst niet werd georganiseerd naar aanleiding van een conflict, maar juist om toekomstige spanningen te voorkomen.

Tijdens een oefensessie bracht een werknemer een herkenbare situatie uit een drukke productieperiode naar voren. In een veilige setting konden werknemers en management open spreken over verwachtingen, uitdagingen en mogelijke oplossingen.

De deelnemers ontwikkelden gezamenlijk een eenvoudig actieplan met:

  • vaste overlegmomenten
  • duidelijke aanspreekpunten
  • laagdrempelige manieren om zorgen bespreekbaar te maken
  • afspraken over opvolging van signalen uit de werkvloer

Normaal gesproken spreken we dit soort dingen pas uit als er al frustratie is. Nu konden we rustig uitleggen wat we meemaken op de werkvloer, en werd er echt geluisterd.

- Werknemer cashewverwerker CILAGRI Cajou

Verandering

De interventie leidde tot veranderingen in houding en gedrag aan beide kanten van de tafel.

Werknemers kregen meer vertrouwen om hun ervaringen en zorgen te delen. Tegelijkertijd ontwikkelde het management meer inzicht in hoe structurele sociale dialoog kan bijdragen aan een stabiele en productieve werkomgeving.

Binnen het bedrijf ontstond een gedeeld begrip dat sociale dialoog niet alleen een techniek is om conflicten op te lossen, maar ook een instrument om ze te voorkomen.

Resultaten

De eerste resultaten zijn duidelijk zichtbaar:

  • werknemers voelen zich meer gehoord en betrokken
  • werknemersvertegenwoordigers hebben meer kennis en zelfvertrouwen om de belangen van werknemers te behartigen
  • de directie beschikt over praktische instrumenten en vaardigheden om spanningen vroegtijdig te signaleren
  • het onderlinge vertrouwen tussen management en werknemers is versterkt
  • sociale dialoog wordt steeds meer gezien als onderdeel van een goed ondernemingsbestuur.

Voor mij is dit geen extra verplichting, maar een investering. Een duurzame onderneming bouw je met werknemers die worden gehoord, opgeleid en betrokken.

- Cynthia Niamoutie, algemeen directeur van cashewbedrijf CILAGRI CAJOU

Waarom dit belangrijk is

Het voorbeeld van CILAGRI Cajou laat zien hoe verandering kan beginnen met één inzicht en één concrete beslissing. De deelname van een werknemersvertegenwoordiger aan een training leidde uiteindelijk tot nieuwe manieren van samenwerken binnen het bedrijf.

De ervaring bevestigt drie belangrijke lessen:

  • duurzaam sociaal overleg vraagt om leiderschap en overtuiging;
  • directe betrokkenheid van werknemers is essentieel voor vertrouwen;
  • regionale trainingen hebben de meeste impact wanneer bedrijven de lessen daadwerkelijk in praktijk brengen.

Blik vooruit

Binnen het PCS Dialogue@Work-programma ligt de volgende uitdaging in het opschalen van deze aanpak. Door praktijkvoorbeelden zoals dat van CILAGRI Cajou te delen met andere bedrijven en producentencoöperaties in de cashewketen, kan sociaal overleg zich verder ontwikkelen als instrument voor duurzame bedrijfsvoering en respect voor arbeidsrechten.

Talking about labour conditions in horticulture

Sociale dialoog

Het verhaal van CILAGRI Cajou laat zien dat sociaal overleg het meest effectief is wanneer het preventief wordt ingezet. Door werknemers actief te betrekken, creëert het bedrijf meer vertrouwen, betere samenwerking en een stabielere werkomgeving. Daarmee bewijst CILAGRI Cajou dat respect voor werknemersrechten en goed ondernemerschap hand in hand kunnen gaan.

Meer weten over sociale dialoog