Voor de helderheid; het tekort aan vakkrachten ligt niet aan de instroom. Elk jaar weet de metaalbranche genoeg enthousiaste jonge techneuten die klaar staan om hun talenten verder te ontwikkelen aan zich te binden. Elk jaar verlaten echter ook net zoveel mensen de sector als erbij komen. Een groot deel van hen is niet ouder dan 45. Doordat de werkdruk vanwege energietransitie en vergrijzing alleen maar toeneemt en het aantal medewerkers gelijk blijft, loopt het personeelstekort op.
‘Je moet ze binden’
‘Het probleem dat we moeten oplossen, is dus dat we onze jonge talenten moeten zien te behouden’, zegt Honders. ‘Hoe je dat doet? Simpel, door ze het naar hun zin te maken. We hoeven ze niet te gaan gaan vertroetelen, overladen met extra’s of ze op een voetstuk te hijsen of zo. Maar we moeten ze ook niet verleiden om over te stappen naar een andere branche, waar ze misschien betere arbeidsvoorwaarden kunnen krijgen. Dat doe je door een goede cao af te spreken.’
Cao is mooi stuk gereedschap
De cao is volgens Honders een mooi stuk gereedschap waarmee je afspraken kunt maken voor medewerkers van alle leeftijden. ‘Met een moeilijk woord noemen we dat levensfasebewust personeelsbeleid’, zegt hij. ‘Dat betekent dat je afspraken maakt die passen bij iedere generatie. Ontzie ouderen bijvoorbeeld door een regeling af te spreken waarmee ze wat minder zwaar werk hoeven doen. Of faciliteer jongere medewerkers als ze kinderen krijgen of als ze met andere zorgtaken te maken krijgen.’
Laat verlof niet in de papieren lopen
Hoe werkt dat in praktijk? Honders: ‘Spreek bijvoorbeeld in de cao af dat vaders voortaan recht hebben op 5 weken 100% doorbetaald verlof als ze een kind krijgen. Of maak afspraken waarmee ouders in de jaren na de bevalling voordelig ouderschapsverlof kunnen opnemen. Op die manier hou je het aantrekkelijk voor mensen om in de metaal te blijven werken als ze een kind krijgen. Daarnaast kun je ervoor zorgen dat doktersafspraken niet in de verlofpapieren gaan lopen. Dat er voldoende ruimte is om werk en privé beter op elkaar te laten aansluiten, bijvoorbeeld door medewerkers inspraak te geven in hun dagelijkse werkzaamheden. Het zijn allemaal prikkels waardoor jongeren wel graag in de branche willen blijven. De cao is bij uitstek het middel om dat voor elkaar te krijgen.’
Dubbel en dwars terugbetaald
Op het eerste gezicht lijken dat toch vooral dure afspraken die de werkgevers alleen maar geld kosten. Maar daar is de CNV-onderhandelaar het niet mee eens. ‘Ieder bedrijf krijgt er ook veel voor terug. Zoals gemotiveerde werknemers die de cao-afspraken dubbel en dwars terugbetalen in productiviteit. En nog belangrijker: die zich niet laten lokken door andere technische branches waar ze misschien meer kunnen verdienen of waar ze betere arbeidsvoorwaarden hebben. Want een jonge collega die in de metaal wordt opgeleid, kostbare werkervaring opdoet maar na een paar jaar weer wegloopt, kost uiteindelijk veel meer geld dan een paar simpele cao-afspraken.’
Cao-transitie
Door de komende vergrijzingsgolf zullen de bezettingsproblemen in de metaal alleen maar groter worden, vreest de CNV-onderhandelaar. Honders wil zich daarom tijdens de komende cao-onderhandelingen hard maken voor gerichte afspraken voor alle generaties. ‘Maar met speciale aandacht voor jongeren’, voegt hij daaraan toe. ‘Want die mogen we niet te makkelijk verliezen onderweg. Om de vergrijzingsgolf aan te kunnen, hebben we dus ook een beetje een golf in cao-afspraken nodig.’