Wat kunnen scholen, leraren en docenten doen voor jongeren met mentale problemen?

‘Wacht niet en neem initiatief’

Al jaren stijgt het aantal jongeren met mentale problemen als burn-out, depressie en suïcidegedachten. Zelfmoordcijfers zijn hoog. In 2025 overleden 290 jongeren onder de 30 jaar door zelfdoding. (bron: CANS) Kennis over vroege signalen zou levens kunnen redden. Ontdek welke tips (ervarings)deskundigen over mentale problemen op jonge leeftijd hebben voor leraren en docenten.

10+ Tips voor leraren en docenten

  1. Als je het gevoel hebt dat er iets is, ga dan met de jongere/jongvolwassene in gesprek.
  2. Benoem je zorg: “Ik heb het gevoel/de indruk dat het niet zo goed met je gaat.”
  3. Wees uitnodigend: maak duidelijk dat de jongere bij jou of bij iemand anders op school met zijn of haar problemen terechtkan.
  4. Bespreek of en hoe ouders betrokken worden, en werk toe naar passende hulp.
  5. Overleg de situatie altijd met je team zodat je samen de verantwoording draagt.
  6. Wacht niet en neem initiatief. Sommige leerlingen verdwijnen een beetje in de klas.
  7. Benoem in de klas dat moeilijke gevoelens er mogen zijn en dat leerlingen bij docenten terechtkunnen. Dat geeft jou ook een ingang om later het gesprek aan te gaan.
  8. Praat 1 op 1 en durf vragen te stellen.
  9. Stel concrete vragen, bijvoorbeeld of iemand zich boos, bang, verdrietig of moe voelt. Dat maakt het laagdrempeliger.
  10. Blijf checken hoe het gaat, ook ná aanmelding van de leerling bij de GGZ.
  11. Vraag wat iemand wil en nodig heeft om zo fijn mogelijk naar school te kunnen gaan. Ondersteun daarbij en wees waar mogelijk flexibel, bijvoorbeeld bij aanwezigheid en stageduur.
  12. Bij hoge afwezigheid: stel praktische, open vragen (“Hoe laat ga je naar bed?”, “Waar ligt je telefoon?”, “Hoe laat gaat je wekker?”, “Ben je al bij de dokter geweest voor bloedprikken?”). Zo weet een leerling dat hij gezien wordt. Vaak daalt de absentie dan al. Zo niet, blijf in gesprek en denk mee.
  13. Is er sprake van zelfbeschadiging? Vraag dan ook altijd naar doodsgedachten.

Deze tips zijn een aanvulling op het artikel "Professionaliteit docenten en mentoren cruciaal om leerlingen binnenboord te houden" in het onderwijskatern van Werk&zo editie 5, maart 2026, pagina VI en VII.