Vakbond CNV hamert op de noodzaak van goede individuele begeleiding. 'Werknemers zien links en rechts duizenden banen in de financiële sector verdwijnen. Vrijwel overal wordt gereorganiseerd of zitten er nog reorganisaties aan te komen. Bij ING, ASN, ABN Amro, Rabobank, Triodos, Achmea, APG - het houdt niet op en is nog lang niet voorbij vrezen we. Het houdt de gemoederen flink bezig', merkt Erik Maas, CNV-sectorleider diensten.
Zorgen over toekomstige baan, AI is vooral een bedreiging
De enquête werd gehouden onder de ongeveer 3.000 CNV-leden bij grote banken, verzekeraars en pensioenuitvoerders. Uit de 388 reacties blijkt dat velen zich zorgen maken over hun huidige baan (48% heeft enigszins zorgen, 15% heeft grote zorgen). Een kwart verwacht over 3 jaar niet meer in de financiële sector te werken.
Een grote rol spelen AI en andere digitale ontwikkelingen: 27% merkt in het dagelijks werk grote invloed van AI, voor nog eens 59% geldt dit enigszins. Veel werknemers (63%) zien de snelle ontwikkelingen rond AI als een bedreiging voor hun baan. Maas: 'Wat we in de reacties heel sterk terugzien, is de dubbele agenda rond de inzet van AI. Werknemers zeggen: het wordt nu door het management gepresenteerd als een hulpmiddel om ons werk beter en sneller te kunnen doen, maar het uiteindelijke doel is vooral kosten besparen en banen schrappen. We helpen onze eigen banen om zeep.'
CNV: goede begeleiding is cruciaal
Werkgevers moeten volgens Maas volop inzetten op goede (loopbaan)begeleiding en scholing, binnen of buiten de organisatie. 'Goede begeleiding is cruciaal om werknemers goed mee te nemen in alle veranderingen. Is er voor hen nog een plek bij hun huidige werkgever? Welke vaardigheden hebben ze daar nu en straks voor nodig? Dat moet nu alle aandacht krijgen.'
Tegelijkertijd zullen er ook veel banen verdwijnen. Uit de enquête blijkt dat werknemers daar ook rekening mee houden. Maas: 'Overal wordt gereorganiseerd, dus een andere baan in de financiële sector zal moeilijk worden. Duizenden werknemers moeten serieus nadenken over een totaal andere baan.'
Meer dan de helft van de CNV-leden (56%) verwacht dat ze een (zeer) kleine kans maken om binnen de financiële sector weer ander werk te vinden. Bijna de helft (49%) zou wel liever in de financiële sector blijven werken, maar staat ook open voor een carrière-switch. Een klein deel (10%) oriënteert zich nu al op een andere baan buiten de financiële sector. Veel genoemde sectoren zijn onderwijs, overheid, it en de zorg.
Probleem: overstappen betekent vaak inleveren
Probleem is dat een overstap naar een baan buiten de financiële sector voor veel werknemers in de praktijk niet eenvoudig zal zijn. Het vraagt om een omscholing en het betekent ook het inleveren van huidige goede arbeidsvoorwaarden. Veel leden (78%) maken zich zorgen dat ze flink moeten inleveren bij de overstap naar een andere sector. Maas: 'Er zijn natuurlijk sectoren met tekorten, dus er liggen mogelijkheden. Maar we zullen wel moeten zorgen voor een zachte landing, zodat het voor mensen in de praktijk ook echt haalbaar is. Denk aan een goede vrijwillige vertrekregeling en individuele begeleiding. We hebben de mensen ook gevraagd wat ze van ons als vakbond verwachten. Het antwoord is duidelijk: ze willen vooral een stevig sociaal plan.'
Hoe denken werknemers over AI en over een carrière-switch?
CNV-leden reageerden uitgebreid op de vraag wat ze in de praktijk merken van de invloed van AI. En hoe ze denken over een eventuele carrière-switch. Hieronder een greep uit de reacties.
Vraag: Op welke manier merk je de invloed van AI? Kun je voorbeelden noemen?
- 'De voorbereidingen zijn op stoom. Binnen 3 jaar hebben we een heel andere wereld, waarin alleen nog plaats is voor mensen waar de systemen het niet kunnen. Het gaat echt heel snel en ik zit op een plek waar ik dat heel goed kan waarnemen.'
- 'Dit gaat veel werk uit handen nemen komende periode en jaren. Alles wat men kan automatiseren zal worden gedaan.'
- 'Er wordt in mijn huidige werk al gebruik gemaakt van chatbots. Verwacht dat dit alleen maar meer zal worden.'
- 'Er is veel druk vanuit de leiding om AI te gebruiken. Toekomstvisie is vooral gericht op hogere winst: +25% in 5 jaar door gebruik van AI. Dat kan alleen maar door reorganisaties.'
- 'Simpele schadegevallen worden automatisch verwerkt zonder tussenkomst van een persoon.'
- 'Activiteiten worden sneller naar andere landen verplaatst.'
- 'Veel processen worden geautomatiseerd middels AI. Waar bepaalde handelingen eerst handmatig plaatsvonden, worden die nu geautomatiseerd. Daarnaast wordt gewerkt met een prioriteringsmodel, waarbij AI wordt ingezet om een voorselectie te maken. Dit werd eerst door collega's handmatig gedaan. We besparen hiermee veel tijd, maar merken nu al dat we hierdoor met veel werknemers zijn.'
- 'AI neemt mijn werk straks grotendeels over.'
- 'Voor de collega's van klantenservice en backoffice voorzie ik grote veranderingen.'
- 'We worden erg gestimuleerd om onze eigen GPT te gebruiken. Het is de verwachting dat dat veel tijd zal besparen. Ik heb die ervaring tot nu toe niet. Tegenpartijen en klanten gebruiken GPT, waardoor we op veel onzin moeten reageren. Dit kost ons juist heel veel tijd.'
- 'Er wordt steeds meer mee gewerkt en de mogelijkheden met AI worden steeds meer geïntegreerd in het dagelijkse werk.'
- 'Mijn werk is al efficiënter door gebruik van AI.'
- 'Telefoongesprekken worden opgenomen. AI schrijft razendsnel een samenvatting van dit gesprek. Dit kan ik gebruiken voor de vastlegging van het gesprek. Er worden voorbeeldteksten gemaakt door AI, enkele processen worden overgenomen. Echter het klantcontact en organiseren en adviseren blijft voorlopig bij de medewerkers.'
- 'Veel van mijn werk kan nu of binnen afzienbare tijd door AI worden gedaan.'
- 'AI wordt genoemd als de Haarlemmer olie om doelen te bereiken. Ten koste van personeel. Zonder aantoonbaar resultaat uit het verleden. Dit leidt tot onrust onder de werknemers met alle gevolgen van dien.'
- 'We worden enorm aangemoedigd (bijna geforceerd) om AI voor alles te gebruiken. Chatbots worden aangekondigd, medewerkersbijeenkomsten gaan erover. Collega's gebruiken AI voor conclusies en als zoekmachine en volgen het soms blind. Er wordt te veel over gepromoot en te weinig gesproken over de gevaren.'
Vraag: Als je weleens aan ander werk denkt, in welke richting is dat dan?
- 'Ik heb weleens aan ander werk gedacht in de techniek of zorg. Maar of ik daar als man van 59 nog een kans maak betwijfel ik.'
- 'Chauffeur in welke branche dan ook.'
- 'Sta open voor alles. Heb een studie gezondheidswetenschappen gedaan, dus ben al beland in een heel andere sector dan waar ik een achtergrond in heb.'
- 'Onderwijs, luchtvaart, Defensie, politie, overheid.'
- 'Bij een gemeente, provincie of een andere overheidsinstelling. Of de zorg, in een organisatorische, coördinerende functie. Of zelfs assistent huisarts.'
- 'Bouw of tuinwerk lijkt me wel wat, maar dan ga ik er in loon wel fors op achteruit.'
- 'Leidingevende rol of afdelingsmanager in het bedrijfsleven of een onderwijs- of overheidsinstelling.'
- 'Meer zorgverlenend in plaats van dat gehaaste, met efficiënter werken. Oudere en hulpbehoevende mensen rondrijden of bijstaan of zo geef meer voldoening.'
- 'Schuldhulpverlening, al is dat in zekere zin ook financieel. Maar het kan ook iets worden als chauffeur op een taxibus.'
- 'Gemeente, makelaardij, woningbouwcoöperatie.'
- 'Richting HR, publieke sector. Meer zingeving in plaats van u roept en wij draaien.'
- 'Iets meer creatiefs of dienend op een andere manier, cliëntondersteuning of iets dergelijks.'
- 'Onderwijs, maar misschien ook iets heel anders zoals werken met mijn handen of in de sport. Ik zou open staan voor een gedegen en diepgaand loopbaantraject.'
- 'Centralist bij 112.'
- 'Vrachtwagenchauffeur.'
- 'In de energietransitie is heel veel werk te doen. Lijkt me ook heel interessant.'
- 'Zorg of iets wat je met je handen kunt doen. Iets scheppends of creatiefs.'
- 'Consultant, werken bij de Belastingdienst.'
