De cijfers uit de Staat van het Onderwijs laten een hardnekkig beeld zien. In het funderend onderwijs scoort circa één op de vijf scholen onvoldoende of zeer zwak, en lukt het bij bijna een derde niet om binnen een jaar te herstellen. In het mbo wordt zelfs bijna de helft van de opleidingen als onvoldoende beoordeeld.
Ontbreken van randvoorwaarden
Volgens CNV ligt de oorzaak niet bij de inzet van onderwijsprofessionals, maar bij een systeem dat structureel te veel vraagt en onder spanning staat. ‘Onderwijsprofessionals rennen zich elke dag het vuur uit de sloffen, maar worden tegengewerkt door personeelstekorten, administratieve druk en steeds nieuwe maatschappelijke opdrachten,’ zegt Daniëlle Woestenberg, lid van het bestuur van CNV. ‘Je kunt geen kwaliteit leveren als de randvoorwaarden ontbreken. Meer controle en extra druk zijn niet de oplossing — investeren in mensen en maatwerk is dat wel.’
Gerichte aanpak regionale verschillen
De Inspectie wijst op groeiende regionale verschillen in onderwijskansen en afnemende kansen voor stapelaars. CNV waarschuwt ervoor om die ongelijkheid niet eenzijdig bij scholen neer te leggen. ‘Ongelijkheid ontstaat niet alleen in de klas, maar ook daarbuiten. Denk aan arbeidsmarkt, woningmarkt en kansenongelijkheid. Dat vraagt om gerichte investeringen in regio’s, niet om een afrekencultuur richting scholen’ zegt Woestenberg.
Klem tussen ambitie en werkelijkheid
Het rapport benadrukt het belang van goed leiderschap, maar laat tegelijkertijd zien dat schoolleiders nauwelijks toekomen aan hun kerntaak door een gebrek aan tijd en personeel. ‘Van schoolleiders wordt verwacht dat zij richting geven aan onderwijsontwikkeling, maar in de praktijk zijn ze vooral bezig met brandjes blussen. Het schoolleiderstekort is groter dan het lerarentekort. Mensen bedanken voor de eer van deze functie. Zonder lucht geen leiderschap.’
Veiligheid en werkdruk ondermijnen kwaliteit
CNV maakt zich grote zorgen over de toename van agressie en onveiligheid in en rond scholen. Tegelijkertijd blijft de werkdruk onverminderd hoog en verlaten veel professionals het onderwijs. Woestenberg: ‘Veiligheid is de basis van goed onderwijs. Als die onder druk staat, raakt dat direct de kwaliteit. Leraren en schoolleiders kunnen dit niet alleen oplossen — daar is structurele ondersteuning voor nodig zodat capaciteit bestaat om bijvoorbeeld zorg- en strafklassen in te richten.’
Oproep: kies voor lange termijn
CNV pleit voor een fundamentele koerswijziging: minder tijdelijke subsidies en ad-hoc maatregelen, en meer rust, stabiliteit en langetermijnbeleid. ‘Onderwijsprofessionals zijn de motor van onze samenleving. Als we willen dat elk kind goed onderwijs krijgt en de arbeidsmarkt uiteindelijk ook goede arbeidskrachten heeft, moeten we stoppen met symptoombestrijding. Investeer in mensen, geef ruimte en zorg voor stabiel beleid. Alleen zo keren we het tij.’
