Van maandag 22 t/m vrijdag 26 november 2021 is het de Week van reflectie. Verpleegkundigen, leidinggevenden in de zorg en jeugdhulp, artsen, specialisten, jeugdhulpprofessionals, bestuurders, leden van de Cliëntenraad en andere betrokkenen gaan in de Week van reflectie in gesprek over goede zorg en ethische dilemma's in de dagelijkse praktijk.
Wij zijn blij een bijdrage te leveren aan deze week met het webinar Grenzen aan de zorg op donderdag 25 november van 11.30 tot 13.00 uur. We spreken hierover met hoogleraar Mariëtte van den Hoven, met zorgbestuurder Marjolijne Lewis en met verpleegkundige Chris Grijns.
De link naar dit webinar vind je hier: inschrijfformulier
Namens de commissie Ethiek van CNV Zorg & Welzijn,
Tjeerd van der Meer
Froukje Weidema
Danielle de Gelder
Webinar Grenzen aan de zorg op donderdagochtend 25 november –in de Week van reflectie – van 11.30 – 13.00 uur.
Programma
11:30 – 11:40 Welkom, Froukje Weidema (Host)
11:40 – 12:00 Ethische aspecten Grenzen aan de zorg vanuit macro-perspectief, Mariette van den Hoven, hoogleraar Medische Filosofie en Ethiek
12:00 – 12:10 Ruimte voor vragen
12:10 – 12:20 Ethische aspecten Grenzen aan de zorg vanuit het organisatie-perspectief, Marjolijne Lewis, bestuurder S&L Zorg
12:20 – 12:30 Ruimte voor vragen
12:30 – 12:40 De zorgprofessional en ethische aspecten Grenzen aan de zorg, Chris Grijns, verpleegkundige ZGAO
12:40 – 12:50 Vragen, Marlous en Danielle (chatmeisters)
12:50 – 13:00 Afsluiting, Froukje Weidema (Host)
Nu de coronapandemie oplaait, is de zorg weer in opperste staat van paraatheid. Des te belangrijker is het om nu na te denken over herstelplannen voor de zorg. Kunnen we nog terug naar de zorg van voor de coronapandemie? Zijn er grenzen aan het vermogen om dat herstel te realiseren? Wat is de ondergrens van zorg, of liever nog: wat is de ondergrens van goede zorg?
Wij bieden input vanuit moreel perspectief. Wij willen voorkomen dat er zuiver instrumentele afwegingen worden gemaakt. Hoewel we de noodzaak en urgentie van een spoedige oplossing onderschrijven, maken we ons zorgen dat de dieperliggende morele dimensie van dit vraagstuk onderbelicht blijft.
In het licht van de coronapandemie komt weer tot uitdrukking hoezeer de zorg onder druk staat. De uitstroom en tegelijk de geringe aanwas van zorgpersoneel zetten het stelsel onder druk. De clichés zijn even bekend als talrijk: lage betaling, gering sociaal aanzien, regeldruk, verantwoordingsplicht en schotten in de organisatie van zorg waardoor continuïteit uitblijft. De druk die het afgelopen anderhalf jaar is ontstaan in de zorg werd, zodra het applaus verdampt was, genadeloos hoog. Het ziekteverzuim steeg navenant. Hoe doorbreken we deze neerwaartse spiraal?
Vanzelfsprekend kunnen we focussen op de problematische kant. Wij nemen de ruimte om een ándere benadering te kiezen. Want het is fascinerend en leerzaam om de vraag te stellen wat medewerkers juist gemotiveerd houdt om wél in de zorg te blijven werken.
In morele zin gaat het hier om professionele autonome keuzes die individuele werkers maken ten goede van individuele patiënten. Dat zorg-ethisch uitgangspunt kan de motivatie en veerkracht van medewerkers in de zorg versterken. Maar dat vraagt om vertrouwen in- en ruimte voor professionele autonome keuzes. Het vraagt om ruimte voor reflectie en het weghalen van schotten tussen geldstromen en/of organisatieverantwoordelijkheden.
Soms is regeldruk goed te verdedigen. Maar het is ook de doodsteek voor professionele creativiteit, vindingrijkheid en waardering van de eigenheid van de werknemer. Regeldruk minimaliseert de motivatie van de individuele zorgverlener, met uitval of vertrek als gevolg. Hoe kan ruimte voor creativiteit en vindingrijkheid teruggebracht worden in de zorg? Hoe geef je het vertrouwen in het oordeel van individuele zorgverleners vorm? Hoe heeft dat in de afgelopen coronacrisis gewerkt en wat valt daarvan te leren?
Wij pleiten ervoor om de stem van de verpleegkundigen, artsen en verzorgenden actief betrokken te laten zijn bij de vormgeving van het beleid dat het stuwmeer aan zorgvragen moet gaan opvangen. Wij willen dat ze de boodschap ontvangen: ‘Denk mee, want jullie weten wat nodig is, we vertrouwen op jullie professionaliteit’.Uit onderzoek weten we dat juist de inbreng van deze eigen stem noodzakelijk is om de motivatie te behouden. Dat betekent niet dat de verantwoordelijkheid voor de hele organisatie door de uitvoerende zorgverleners wordt overgenomen, zoals indertijd met ‘zelfsturende teams’ leek te gebeuren. Het vereist dat organisaties doordrongen zijn van de verantwoordelijkheid om een omgeving te bieden waarin medewerkers kritisch-reflectieve ruimte krijgen, een klimaat creëren waarin het vanzelfsprekend is om vragen te stellen bij het eigen en elkaars handelen, waarin ook directies zichzelf publiekelijk vragen stellen én hun beslissingen in twijfel brengen.
Onze oproep aan zorgbestuurders is: Geef vertrouwen! Bied medewerkers ruimte om mee te denken, om handelingsverlegen te zijn in alle openheid, om onwelgevallige vragen te stellen en om met eigen, creatieve oplossingen te komen. De oplossing van de crisis die nu voorligt, ligt in hun handen en vraagt erom heel zuinig te zijn op diegenen die bereid zijn deze taak op zich te nemen.
We kijken vanaf de zijlijn met grote belangstelling mee met de beleidsvoorstellen die gemaakt worden. We zouden daar in groter verband graag met (een aantal van) jullie over doorpraten, in een door de commissie Ethiek (jeugd-)zorg van het CNV georganiseerd webinar. Daartoe nodigen we jullie graag en van harte uit op donderdagochtend 25 november –in de Week van reflectie – van 11.30 – 13.00 uur.