Tuinbouw

Arbeidsomstandigheden en uitdagingen in de tuinbouwsector

De tuinbouwsector is van groot belang voor onze economieën en voor onze voedselvoorziening. Tegelijkertijd kent deze arbeidsintensieve sector in West-Afrikaanse landen zoals Senegal grote uitdagingen, zoals lage lonen, onveilige werkomstandigheden, ongelijkheid, gebrek aan wettelijke bescherming en uitbuiting. Werknemers hebben een kwetsbare positie doordat ze meest informeel werk doen, vaak zonder vast contract. Dit maakt het voor henzelf, en ook voor vakbonden, extra moeilijk voor hun rechten op te komen. 

Wat is er aan de hand?

In Senegal is de tuinbouw niet alleen belangrijk voor de export. De sector voorziet ook in het levensonderhoud van 0,5 miljoen arbeiders. 

Het werk in de tuinbouw is fysiek zwaar. Bovendien zijn er gezondheidsrisico's door het gebruik van pesticiden. Dit soort werk vereist dus goede beschermingsmiddelen en veiligheidsmaatregelen voor de arbeiders.

Wereldwijde voedselzekerheid mag niet ten koste gaan van het schenden van fundamentele mensenrechten, zoals gezondheid, veiligheid en een leefbaar loon.

In Nederland is veel geregeld op dit gebied. We hebben een schat aan kennis en ervaring opgebouwd. Dat is niet alleen goed voor de veiligheid van werknemers en de bescherming van het milieu, maar ook voor onze voedselveiligheid.

Als onderdeel van het hulp- en handelsinitiatief van het Nederlandse Ministerie van Buitenlandse Zaken is Senegal geïdentificeerd als een prioritair “combi” land.

Nederland heeft de tuinbouw daarom aangewezen als belangrijke sector voor het bevorderen van duurzame ontwikkeling, eerlijke arbeidsomstandigheden en het verbeteren van de voedselzekerheid.

Eerlijke tuinbouw in Senegal: Zo verbeteren we de rechten van arbeiders wereldwijd

Economische en sociale impact van eerlijk werk in de Senegalese tuinbouwsector In Senegal

In Senegal is de tuinbouw niet alleen een belangrijk exportproduct, maar het voorziet ook het levensonderhoud van 0,5 miljoen arbeiders.

Belangrijke gewassen zoals uien, tomaten, groene bonen, mango's en cashewnoten worden voornamelijk geteeld in drie grote regio's: de vallei van de Senegalrivier, Casamance en Niayes.

Samen zijn deze vijf subsectoren goed voor 40% van de tuinbouwproductie in Senegal. De verbetering van fatsoenlijke arbeidsomstandigheden in deze subsectoren zal een aanzienlijke economische en sociale impact hebben, ten voordele van de arbeiders, hun families en de gemeenschappen.

Uitdagingen en problemen in de Senegalese tuinbouwsector

Onderzoek
Webinar

Waarom?

Om bij te dragen aan deze doelstellingen hebben CNV Internationaal, MEYS Emerging Markets Research en Nafifu SARL een kwalitatief onderzoek uitgevoerd naar waardig werk in de tuinbouwsector in Senegal. Met name in de productie van:

  • Uien
  • Tomaten
  • Groene bonen
  • Mango's
  • Cashewnoten

In het onderzoek zijn arbeidsomstandigheden geanalyseerd en worden er acties voorgesteld om fatsoenlijke werkpraktijken te verbeteren in deze subsectoren, die 40% van de nationale tuinbouwproductie vertegenwoordigen.

Onderzoeksaanpak

Het onderzoek werd uitgevoerd onder meer dan 800 personen tussen juni en september 2024, via:

  • Semigestructureerde interviews met deskundigen en belangrijke belanghebbenden.
  • Veldonderzoeken uitgevoerd in drie grote tuinbouwgebieden met 883 deelnemers.
  • Onderzoek van beschikbare documenten.

De deelnemersgroep bevatte ook 18 leveranciers en 252 producenten, handelaren en daarnaast werknemers van kleine en middelgrote bedrijven en grote landbouwbedrijven.

Onze onderzoekspresentatie gemist?

Bekijk hier de volledige presentatie en discussie over ons nieuwe onderzoek, conclusies en het vervolg terug.

Missed our webinar? - Decent Work in Horticulture – Female and Youth Workers in Senegal West-Africa Dialogue between employer and union representatives in horticulture in Senegal

Belangrijkste resultaten

Young worker on the fields in horticulture West-Africa

Conclusie en aanbevelingen

In het onderzoek wordt er geconcludeerd dat er in deze vijf belangrijke subsectoren nauwelijks sprake is van fatsoenlijk werk. Om het welzijn van de 0,5 miljoen werknemers in de tuinbouw te waarborgen, is het essentieel om:

  • De arbeidsomstandigheden te verbeteren
  • De sociale dialoog tussen werkgevers, vakbonden, maatschappelijke organisaties en ontwikkelingspartners te versterken.

Een gezamenlijke aanpak is essentieel om waardig werk en duurzame ontwikkeling te bevorderen in deze toeleveringsketen, die van vitaal belang is voor de Senegalese economie.

Onze aanpak

Internationaal zijn de OESO-richtlijnen voor verantwoord ondernemen de norm. De nieuwe CSRD- en CSDDD-verordeningen van de EU zijn op deze principes gebaseerd en het voordeel van deze verordeningen is dat ze een gelijk speelveld creëren waarvan iedereen kan profiteren. De CSRD vereist dat organisaties rapporteren over hun impact op mens en milieu, terwijl de CSDD bedrijven dwingt om concrete actie te ondernemen om negatieve effecten te beperken.

Gelijk speelveld en duidelijkheid dankzij nieuwe CSRD- en CSDDD-verordeningen

Voor bedrijven bieden deze verordeningen de broodnodige duidelijkheid. Zowel op milieu- als op sociaal gebied wordt van bedrijven verwacht dat ze zorgvuldig en verantwoord handelen, met name als het gaat om milieu- en mensenrechtenkwesties. Sommige bedrijven hebben al ervaring op dit gebied, waardoor ze een concurrentievoordeel hebben, terwijl andere nog aan het uitzoeken zijn hoe ze deze praktijken effectief kunnen implementeren binnen hun toeleveringsketens.

Het aanpakken en voorkomen van schendingen van arbeidsrechten vereist de betrokkenheid van alle actoren in de toeleveringsketen. Gelukkig wordt er op dit gebied al vooruitgang geboekt en CNV Internationaal heeft ervaring op dit gebied.

De kosten die gepaard gaan met het verminderen en voorkomen van schendingen van arbeidsrechten moeten in de hele toeleveringsketen worden verankerd. De markt zou een 'preferentiële' benadering moeten hanteren, waarbij bedrijven die actief werken aan verbeteringen worden beloond.

Onze impact

Vakbonden in Nederland hebben ervaring met het samenwerken met bedrijven en overheden, Zij weten hoe je arbeidsvraagstukken kunt aanpakken en oplossingen kunt ontwikkelen. CNV Internationaal is ook internationaal actief en richt zich op het verbeteren van de situatie voor werknemers en het bevorderen van verantwoord ondernemen in de toeleveringsketens van de tuinbouw, palmolie en suikerriet.

Dit doen we via een ketenaanpak, waarbij we nauw samenwerken met lokale vakbondspartners die zich net als CNV Internationaal constructief opstellen. Deze partners hebben diepgaande kennis van de lokale context en uitgebreide ervaring in het werken met kwetsbare groepen werknemers, met name vrouwen en jonge nieuwkomers op de arbeidsmarkt.

Stap voor stap werken aan oplossingen

Met onze ervaring in sectoren als palmolie, suikerriet, textiel en mijnbouw, gecombineerd met onze netwerken in Azië, Afrika en Latijns-Amerika, zijn wij goed gepositioneerd om Nederlandse bedrijven te helpen aan de vereisten van de CSDD te voldoen.

Door middel van sociale dialoog brengen we relevante belanghebbenden bij elkaar om afspraken te maken over het verbeteren van arbeidsomstandigheden en het garanderen van eerlijke lonen. Goede arbeidsomstandigheden verhogen de productiviteit en bevorderen een gevoel van rust en welzijn op de werkplek.

Dit is een geleidelijk, stapsgewijs proces van samenwerken aan verbeteringen. Door deze uitdagingen samen aan te gaan, creëren we mogelijkheden voor een win-winbenadering. Uiteindelijk profiteren alle betrokkenen hiervan.

Geïnteresseerd in samenwerking?

Actief in de tuinbouw, bij een toeleverancier of binnen de voedingsketen? Neem gerust contact met ons op. We denken graag met je mee over de mogelijkheden.

Contactpersonen

Francisca van Dusseldorp
Regiocoördinator Afrika
Marjolein Groenewegen
Programme Manager Africa