Mijnbouw

Op weg naar een eerlijke transitie

De wereldwijde overstap naar hernieuwbare energie vraagt om grote hoeveelheden kritieke metalen, die essentieel zijn voor batterijen, windturbines, zonnepanelen en andere duurzame technologieën. Deze materialen worden voornamelijk gewonnen in de mijnbouwsector — een sector waar arbeidsomstandigheden onder druk staan en waar werknemers vaak de zwaarste lasten dragen van onze groene ambities.

CNV Internationaal zet zich in voor een energietransitie die niet alleen duurzaam is voor het klimaat, maar ook eerlijk voor de mensen die het fundament van deze ketens vormen. Een rechtvaardige transitie betekent dat de rechten van mijnwerkers worden gerespecteerd en dat bedrijven hun verantwoordelijkheid nemen voor veilige en fatsoenlijke werkomstandigheden in de hele toeleveringsketen.

Wat is er aan de hand?

De omschakeling naar duurzame energie heeft de vraag naar metalen zoals koper, nikkel, lood, tin en zilver sterk vergroot. Hierdoor neemt de druk op mijnlocaties toe, wat vaak leidt tot zwaardere werkomstandigheden en meer veiligheids- en gezondheidsrisico’s voor de werknemers in de sector.

Nu de wereld afstapt van steenkool, raken werknemers en lokale gemeenschappen die afhankelijk zijn van deze industrie steeds vaker hun bestaanszekerheid kwijt. Een rechtvaardige transitie is nodig om klimaatdoelen in balans te brengen met sociale rechtvaardigheid.

Grootste problemen in de mijnbouw

Concentratie van macht in de keten

De toeleveringsketen van kritieke metalen wordt gedomineerd door een klein aantal internationale bedrijven. Daardoor is er weinig transparantie en beperkte invloed op naleving van arbeidsrechten. Tegelijk is Europa sterk afhankelijk van een kleine groep producenten, wat risico’s met zich meebrengt voor zowel mensenrechten als leveringszekerheid.

Ongezonde en onveilige werkomstandigheden

Mijnwerkers worden vaak blootgesteld aan stof, chemische dampen en fysiek zwaar werk. In veel gevallen ontbreekt adequate bescherming, goede veiligheidsprocedures en toegang tot gezondheidszorg.

Groeiend risico voor outsourcing

Steeds meer werk in de mijnbouw wordt uitbesteed aan onderaannemers. Dit leidt tot:

  • Minder werknemersrechten voor uitbestede arbeiders
  • Lagere lonen, soms 30% minder dan collega’s met een direct contract
  • Kortlopende contracten met weinig zekerheid
  • Moeilijke toegang tot vakbonden of onderhandelingen
  • Extremere werktijden en hogere veiligheidsrisico’s

Outsourcing maakt het voor bedrijven gemakkelijker om risico’s af te schuiven, maar werknemers worden hierdoor juist kwetsbaarder.

Fair Work Monitor

De Fair Work Monitor is een onderzoeksinstrument dat CNV Internationaal ontwikkelde om lokale vakbonden te helpen inzicht te krijgen in de arbeidsomstandigheden op mijnlocaties. Met eenvoudige, anonieme enquêtes verzamelen werknemers zelf gegevens over thema’s als veiligheid en gezondheid, lonen en contractvormen, outsourcing en vakbondsvrijheid. Dit biedt betrouwbare informatie om in dialoog te gaan met bedrijven en overheden, en om concrete verbeteringen te eisen in de sector.

Lees meer over onze Fair Work Monitor

Onze aanpak en impact

CNV Internationaal streeft naar een transitie die niet alleen ecologisch duurzaam is, maar ook sociaal rechtvaardig.

1. Eerlijke arbeidspraktijken in de mijnbouw bevorderen

We werken samen met vakbonden om arbeidsomstandigheden te verbeteren, eerlijke lonen te garanderen en de arbeidsrechten in mijnbouwregio's te versterken.

Voorbeelden van impact:

  • We dragen bij aan transparantie en veiligere en gezondere werkomgevingen voor mijnwerkers, via een samenwerking met Tata Steel Nederland en Wuppermann Staal Nederland, een initiatief vanuit de Nederlandse internationale MVO convenanten
  • Eind 2023 leidde een brand in een nikkelsmelterij in Morowali, op Sulawesi in Indonesië, tot de dood van 21 arbeiders en ernstige verwondingen bij 466 anderen. Hoewel het een tragisch ongeval was, kwam het niet onverwacht, gezien de slechte veiligheidsomstandigheden in de fabrieken. Vakbonden, waaronder KSBSI en FPE, Indonesische partnerorganisaties van CNV Internationaal, eisen verbeteringen, zoals veiligheidsinstructies in het Bahasa Indonesisch (want veel zijn alleen in het Chinees) en de oprichting van noodhulpteams.
  • In Colombia hebben lokale mijnbouwvakbonden met steun van CNV Internationaal het arbeiderscollectief voor een rechtvaardige overgang opgericht. Het ontwikkelt voorstellen voor sociale plannen met fatsoenlijke compensatie voor verlies van werk en gezondheidszorgkosten voor werkgerelateerde ziekten.
Leden van het arbeiderscollectief voor een rechtvaardige overgang (Colombia)

2. Transparantere toeleveringsketen

We bevorderen transparantie bij de inkoop van grondstoffen, om ethische praktijken te garanderen. en risico's en negatieve gevolgen voor werknemers te beperken.

Voorbeeld van impact:

  • Bij CNV Internationaal hebben we de Fair Work Monitor ontwikkeld die de arbeidsomstandigheden onderzoekt, op thema's zoals gezondheid en veiligheid op het werk, lonen, uitbesteding en vakbondsvrijheid.

3. Partnerschappen voor een rechtvaardige overgang vergemakkelijken

We werken samen met overheden, bedrijven en vakbonden om strategieën te ontwikkelen die werknemers ondersteunen bij de overgang van de fossiele-brandstofindustrie naar duurzame werkgelegenheid.

Voorbeeld van impact

  • In de van steenkool afhankelijke regio in het noorden van Colombia hebben we programma's gefaciliteerd die werknemers omscholen voor banen in de duurzame energiesector.

4. Human rights and environmental due diligence (HREDD)

We ondersteunen de implementatie van robuuste HREDD-raamwerken, waarbij bedrijven verantwoordelijk worden gehouden voor hun praktijken in de toeleveringsketen.

Voorbeelden van impact

  • Bij CNV Internationaal we hebben bijgedragen aan de ontwikkeling van Europees beleid dat bedrijven verplicht om risico's voor mensenrechten en het milieu te beoordelen en aan te pakken bij hun activiteiten. Meer informatie
  • In Nederland zetten investeerders in de mijnindustrie en eindgebruikers van metalen zich steeds meer in voor HRDD met betrekking tot hun investeringsbeleid en inkooppraktijken. We hebben deze aanbevelingen geformuleerd voor verschillende partijen in de waardeketen.
  • Voor de allereerste keer werd er een klacht ingediend bij het klachtenmechanisme van de EU (Single Entry Point genaamd), in een zoektocht naar een oplossing voor de onzekere arbeidsomstandigheden in de mijnen in Colombia en Peru, door lokale vakbondsorganisaties, samen met CNV Internationaal.

Fair Impact Programma voor bedrijven

Versterk je Human Rights Due Diligence (HRDD) met praktische tools, trainingen en ondersteuning voor eerlijke en verantwoorde waardeketens. Verken de mogelijkheden om met jouw bedrijf impact te maken.

Bronnen en tools

Neem contact met ons op

Wouter van Dis
Strategic Policy Advisor
Telefoon
+31641636880
Myrthe Peek
Programme Officer Latin America, based in the Netherlands
E-mail
Telefoon
+31 6 8191 9723