Naar eerlijke palmolie

Met vakbonden , werknemersdata en sociale dialoog bouwen aan betere arbeidsomstandigheden

Palmolie zit in veel producten die we dagelijks gebruiken. Toch blijven de mensen die palmolie produceren vaak buiten beeld.

Werknemers op palmolieplantages lopen risico oponveilig werk, onzekere contracten, lonen onder het bestaansminimum en beperkte vakbondsvrijheid.

CNV Internationaal werkt met lokale vakbonden, bedrijven en partners aan betere arbeidsrechten in palmolieketens. Vakbonden brengen signalen van de werkvloer in en helpen bedrijven risico’s beter te begrijpen en aan te pakken.

Zo wordt internationaal verantwoord ondernemen concreet en krijgen werknemers een sterkere stem in de keten.

Project van de Indonesische Palmolie-vakbond Patiware Hukatan en CNV Internionaal
Vrouwen lopen extra gezondheidsrisico’s omdat zij vaak werken met pesticiden.

Risico’s voor werknemers

De palmoliesector is groot en winstgevend. Toch krijgen veel werknemers geen eerlijk loon en werken zij onder moeilijke omstandigheden.

Uit de Fair Work Monitor blijkt dat veel plantagewerknemers geen leefbaar loon verdienen. Ook zijn er risico’s rond veiligheid, contracten, vakbondsvrijheid en collectieve onderhandelingen.

  • Onveilig werk
  • Lonen onder een leefbaar loon
  • Discriminatie en gender gerelateerd geweld
  • Kinderarbeid en gedwongen arbeid
  • Informeel werk zonder contract
  • Beperkte vakbondsvrijheid
  • Beperkte toegang tot cao’s

Het verhaal van Sainudin

“Mij was een goede baan beloofd op een palmolieplantage. In plaats daarvan raakte ik diep in de schulden, door de hoge bemiddelingskosten die ik moest betalen. Ik werd gedwongen te werken voor een loon van minder dan een dollar per maand."

Sainudin wist te ontsnappen. Hij speelde een sleutelrol bij de oprichting van de eerste vakbond in de regio. Dankzij CNV Internationaal kreeg de vakbond training.

De vakbondsleiders zijn nu beter in staat zijn te overleggen met de werkgevers en op te komen voor de belangen van de werknemers op de plantages. Inmiddels zijn er cao's afgesloten en is er ook een pensioenregeling.

Feiten en cijfers

Palmolie is een van de meest gebruikte plantaardige oliën ter wereld.

1,8 miljard dollar
In 2025 was Nederland de op een na grootste importeur van palmolie ter wereld.
85 procent
Indonesië en Maleisië produceren samen ongeveer 85 procent van alle palmolie.
3 miljoen werknemers
In Indonesië werken ongeveer 3 miljoen mensen in de palmoliesector.

Vrouwen lopen extra risico

Vrouwen werken vaak in tijdelijke of informele banen. Vaak hebben zij geen eigen contract. Ook lopen zij extra gezondheidsrisico’s, bijvoorbeeld bij het werken met pesticiden.

Daarom is het belangrijk dat hun ervaringen worden meegenomen in onderzoek, sociale dialoog en due diligence.

Indonesia palmoil women workers on a plantation wearing protective equipment when spraying pesticides

Onze aanpak

Voor CNV Internationaal staat centraal dat werknemers veilig kunnen werken, een leefbaar loon verdienen en zich kunnen organiseren.

Daarom versterken we lokale vakbonden. Zij geven werknemers een stem en brengen risico’s in de keten onder de aandacht van bedrijven.

Samen werken we aan sociale dialoog, betere afspraken en blijvende verbeteringen op de werkvloer.

Waar we aan werken

  • Sterkere werknemersvertegenwoordiging
  • Meer vakbondsvrijheid
  • Sociale dialoog op de werkvloer
  • Toegang tot collectieve onderhandelingen
  • Werknemersdata voor due diligence

Hoe we werken
We combineren data over de ervaringen van werknemers, sterke vakbonden en samenwerking met partners. Zo maken we arbeidsrisico’s zichtbaar en werken we aan concrete verbeteringen in palmolieketens.

Hoe we werken

Fair Work Monitor
Partnerschappen
RSPO

Inzicht in arbeidsomstandigheden

De Fair Work Monitor geeft bedrijven, investeerders en andere betrokkenen betrouwbaar inzicht in arbeidsomstandigheden op palmolieplantages.

De tool meet onderwerpen zoals loon, contracten, gendergelijkheid en vakbondsvrijheid vanuit het perspectief van werknemers.

Zo kunnen we samen met bedrijven risico’s in hun keten herkennen, voortgang volgen en sociale dialoog voeren op basis van echte data.

Uitkomsten van de Fair Work Monitor in de palmolie industrie.

Samenwerken met vakbonden op de werkvloer

CNV Internationaal werkt samen met lokale vakbondsorganisaties.

Met het Vakbondsprogramma van het Ministerie van Buitenlandse Zaken ondersteunen we HUKATAN de lokale vakbond in de palmoliesector.

Partners uit bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties

Daarnaast werkt CNV Internationaal ook met partners vanuit het bedrijfsleven en maatschappelijke organiasties in landschapsprogramma’s.

In Indonesië werken we in Sumatra met Proforest en Daemeter binnen het Siak Pelalawan Landscape Programme. In Centraal Kalimantan werken we met Kaleka, ASD en Nestlé binnen het Mosaik Landscape Programme. 

De stem van werknemers versterken binnen RSPO

CNV Internationaal is lid van de Roundtable on Sustainable Palm Oil.

Binnen RSPO versterken we de stem van werknemers en zetten we ons in voor betere arbeidsrechten, veiligheid en vakbondsvrijheid in wereldwijde palmolieketens.

Palm Oil Rights Observatory

Met steun van RSPO, startten we samen met Oxfam het Palm Oil Rights Observatory. Dit initiatief vergroot transparantie en verantwoording door bewustworking over werknemersrechten.

Onze impact

In Indonesië bereikte CNV Internationaal samen met vakbonden en werknemers concrete verbetering van de arbeidsrechtensituatie in de palmolieketen:

  • 60.000+ HUKATAN leden in 15 provincies
  • 42 bedrijven en vakbonden ondersteund
  • 22 structuren voor sociale dialoog opgezet
  • 16 gendercommissies opgericht
  • 12.000 werknemers en gezinsleden bereikt
  • 5 collectieve arbeidsovereenkomsten gesloten

Programma's in Indonesië

Via programma’s in Sumatra en Centraal Kalimantan werken we met vakbonden, bedrijven, overheden en maatschappelijke organisaties aan duurzamere palmolie en betere arbeidsrechten.

Resultaten in de palmoliesector

Vakbondsprogramma
Landschapsprogramma's
Mosaik Multistakeholder Initiatief

Versterking van vakbonden

Via het Vakbondsprogramma van het Ministerie van Buitenlandse Zaken versterkt CNV Internationaal de vakbonden en de onderhandelingspositie van werknemers in de Indonesische palmoliesector.

HUKATAN, onze partnervakbond in de palmolie-industrie, vertegenwoordigt inmiddels meer dan 60.000 leden in 15 provincies.

Concrete resultaten

Lagere targets
Op een plantage in Riau heeft de inzet van de vakbond ertoe bijgedragen dat de targets van werknemers die de palmolievruchten oogsten werden verlaagd van 1.300 naar 1.000 kg per werknemer.

Vast contract
Werknemers die werkten als dagloner hebben nu een arbeidscontract.

Schoon drinkwater

Werknemers die vaak wonen op de plantages hebben nu schoon drinkwater voor hun huizen weten te verkrijgen.

Ontslag teruggedraaid

In een ander geval werden 30 ontslagen werknemers weer in dienst genomen en schadeloosgesteld na onderhandelingen door de vakbond en juridische ondersteuning.

Meer leden voor de vakbond
Een vakbond binnen een palmoliebedrijf groeide van 143 naar 470 leden.

Werknemers centraal bij duurzame ontwikkeling van de sector

Via landschapsinitiatieven op Sumatra en in Centraal-Kalimantan werkt CNV Internationaal samen met partners om zowel milieu- als arbeidsuitdagingen in de palmoliesector aan te pakken.

Landschapsprogramma’s hebben tot doel de palmoliesector duurzamer te maken en tegelijkertijd de arbeidsrechten, de sociale dialoog en verantwoord ondernemen te versterken.

Door bedrijven, vakbonden, overheden en maatschappelijke organisaties samen te brengen, creëren deze initiatieven collectieve oplossingen die geen enkele actor alleen zou kunnen realiseren.

Resultaten landschapsprogramma Siak Pelalawan, Indonesië

Het Siak Pelalawan in de provincie Riau is een van de belangrijkste palmoliegebieden van Indonesië. Sinds 2021 werken we hier samen met Proforest in het Siak Pelalawan-landschapsprogramma.Het programma heeft bijgedragen aan verbeteringen op het gebied van:

  • arbeidsomstandigheden,
  • gezondheid en veiligheid op het werk,
  • werknemersparticipatie en
  • gendergelijkheid.

Concrete resultaten:

  • 42 bedrijven en vakbonden ondersteund
  • 22 functionerende structuren voor bipartiete dialoog opgezet
  • 16 gendercommissies opgericht
  • ruim 12.000 werknemers en hun gezinnen bereikt

Werknemers centraal bij duurzame ontwikkeling van de palmoliesector.

Via landschapsinitiatieven op Sumatra en in Centraal-Kalimantan werkt CNV Internationaal samen met partners om zowel milieu- als arbeidsuitdagingen in de palmoliesector aan te pakken.

Landschapsprogramma’s hebben tot doel de palmoliesector duurzamer te maken en tegelijkertijd de arbeidsrechten, de sociale dialoog en verantwoord ondernemen te versterken.

Door bedrijven, vakbonden, overheden en maatschappelijke organisaties bij elkaar te brengen, zorgen deze initiatieven voor collectieve oplossingen die geen enkele actor alleen kan realiseren.

Mosaik Multistakeholder Initiatief Indonesië

We werken samen met bedrijven en organisaties zoals Kaleka, ASD en Nestlé in het Mosaik-landschapsprogramma in Centraal-Kalimantan, Indonesië.

CNV Internationaal is de leidende partner voor het onderdeel arbeidsrechten van het programma en stelt werknemers centraal in de duurzame ontwikkeling van de palmoliesector.

Resultaten

  • Bij 25 palmoliebedrijven een nulmeting van de arbeidsrechten uitgevoerd
  • Meer dan 35.000 vaste werknemers opgenomen in de nulmeting
  • 21 bedrijven ondersteund bij het versterken van de dialoog op de werkplek
  • 17 bedrijven ondersteund bij het invoeren van genderresponsief bestuur
  • 5 collectieve arbeidsovereenkomsten gesloten

Verwachte toename import palmolie door EU-handelsverdrag met Indonesië

De handel in palmolie met Europa zal naar verwachting stijgen door het CEPA handelsverdrag (Comprehensive Economic Partnership Agreement). CNV Internationaal vindt dat economische groei hand in hand moet gaan met fatsoenlijk werk, respect voor arbeidsrechten en vakbondsvrijheid. Daarom ondersteunden we Indonesische vakbonden tijdens de onderhandelingen over het verdrag, zodat zij de stem van werknemers konden laten horen en konden pleiten voor betere bescherming van werkenden in de palmoliesector.

Neem contact op om mogelijkheden voor samenwerking te verkennen

Suzan Cornelissen
Programme Lead, based in the Netherlands