Een lange weg naar eerlijke cao-onderhandelingen

Na jaren een stem aan tafel

Op de palmolieplantages van PT Bakrie Sumatera Plantations (PT BSP) in Noord-Sumatra werkten duizenden werknemers onder een collectieve arbeidsovereenkomst (cao) waar zij nauwelijks invloed op hadden. De overeenkomst werd niet op bedrijfsniveau onderhandeld, maar op provinciaal niveau tussen werkgeversorganisatie BKSPPS en één vakbondsfederatie. Voor veel werknemers voelde dit alsof belangrijke besluiten over hun arbeidsvoorwaarden werden genomen zonder hun betrokkenheid.

Voor Hukatan, een van de actiefste vakbonden op de plantage, was dat onacceptabel.

Een cao moet worden onderhandeld op het niveau van het bedrijf, met deelname van alle actieve vakbonden. Alleen dan worden werknemers echt vertegenwoordigd

Tohonan, voorzitter van Hukatan Noord-Sumatra

De strijd voor erkenning

Jarenlang zette Hukatan zich in voor een eerlijker onderhandelingsproces. De vakbond stuurde brieven, voerde gesprekken met het management, organiseerde acties en bleef aandacht vragen voor de rechten van werknemers.

Hun standpunt werd versterkt toen het Indonesische Ministerie van Arbeid bevestigde dat de bestaande cao-constructie niet voldeed aan de wettelijke vereisten voor vertegenwoordiging van werknemers op bedrijfsniveau. Toch duurde het nog jaren voordat de praktijk veranderde.

De doorbraak

In 2023 kwam er eindelijk beweging. Voor het eerst stemde PT BSP ermee in om rechtstreeks te onderhandelen met Hukatan en andere vakbonden die daadwerkelijk actief waren op de plantages.

Dat betekende meer dan alleen een nieuwe onderhandelingstafel. Het betekende dat werknemers eindelijk een directe stem kregen in beslissingen die hun dagelijks werk en inkomen beïnvloeden.

In plaats van de bestaande cao volledig te verwerpen, koos Hukatan voor een constructieve aanpak. Goede afspraken bleven behouden, terwijl nieuwe verbeteringen werden toegevoegd.

Zo werd een rijsttoelage gekoppeld aan de lokale marktprijzen in Kisaran, waardoor werknemers beter beschermd zijn tegen stijgende kosten van levensonderhoud. Daarnaast werden voor het eerst afspraken opgenomen over arbeidsveiligheid en gezondheid.

Vroeger moesten werknemers vaak zelf persoonlijke beschermingsmiddelen kopen. Nu is het de verantwoordelijkheid van de werkgever om deze te verstrekken

Tohonan, voorzitter van Hukatan Noord-Sumatra

Resultaten

De nieuwe cao leidde tot concrete verbeteringen voor ongeveer 3.000 werknemers:

  • meer inspraak van werknemers in cao-onderhandelingen;
  • verbeterde arbeidsvoorwaarden, waaronder een aangepaste rijsttoelage;
  • duidelijke afspraken over arbeidsveiligheid en gezondheid;
  • toegang tot persoonlijke beschermingsmiddelen die door de werkgever worden verstrekt;
  • versterking van de sociale dialoog tussen werknemers en management.

Het verhaal van Hukatan laat zien dat verandering tijd kost, maar mogelijk is wanneer werknemers zich organiseren en blijven aandringen op hun rechten. Wat begon als een strijd tegen een gesloten onderhandelingssysteem groeide uit tot een proces waarin werknemers daadwerkelijk werden gehoord.

Voor de duizenden werknemers van PT BSP gaat deze verandering niet alleen over een nieuwe cao. Het gaat over erkenning, inspraak en de mogelijkheid om mee te beslissen over hun eigen toekomst op het werk.