Woman in a cashew factory processing nuts

CNV reageert op herziene Wet Internationaal Verantwoord Ondernemen

Arbeidsrechten wereldwijd staan onder druk. Juist daarom is sterke wetgeving voor Internationaal Verantwoord Ondernemen (Wivo) noodzakelijk. CNV verwelkomt dat in het herziene wetsvoorstel verschillende eerdere aandachtspunten van CNV en FNV zijn overgenomen, waaronder een duidelijkere erkenning van de rol van vakbonden. Tegelijkertijd maakt CNV zich zorgen dat de wet door Europese afzwakkingen minder effectief wordt in het voorkomen van misstanden in internationale waardeketens.

De herziene Wivo dient als Nederlandse implementatie van de Europese Corporate Sustainability Due Diligence Directive (CSDDD). Volgens CNV is de richtlijn door het zogeheten Omnibusproces op belangrijke punten verzwakt. Daardoor dreigt de wet verder af te wijken van de OESO-richtlijnen voor maatschappelijk verantwoord ondernemen, die internationaal gelden als de standaard voor gepast zorgvuldig handelen.

Vakbondsvrijheid noodzakelijk voor effectief toezicht

CNV benadrukt dat vrijheid van vereniging en het recht op collectieve onderhandelingen fundamentele arbeidsrechten zijn, die noodzakelijk zijn voor effectief toezicht. Wanneer werknemers zich niet kunnen organiseren, is de kans veel kleiner dat misstanden zoals dwangarbeid, loondiefstal, discriminatie en onveilige werkomstandigheden aan het licht komen en worden aangepakt. Daarom pleit CNV ervoor dat deze rechten nadrukkelijker worden verankerd in de Memorie van Toelichting en een centrale plaats krijgen in de uitvoering van de wet.

CNV wijst daarbij op de jaarlijkse ITUC Global Rights Index die laat zien dat schendingen van fundamentele arbeidsrechten in veel landen toenemen. Volgens CNV moet de wet bedrijven daarom uitdrukkelijk stimuleren om arbeidsrechtenrisico's in kaart te brengen en samen te werken met vakbonden.

Meer aandacht voor sectorale samenwerking

CNV ondersteunt de aandacht die het wetsvoorstel besteedt aan sectorale samenwerking. Brancheafspraken helpen bedrijven om risico's gezamenlijk aan te pakken, kennis te delen en structurele verbeteringen in ketens te realiseren. CNV pleit er daarbij voor dat de overheid bedrijven actief aanmoedigt om deel te nemen aan sectorale IMVO-overeenkomsten onder begeleiding van de SER.

Tegelijkertijd benadrukt CNV dat deelname aan een sectorinitiatief nooit een vervanging mag zijn van de eigen verantwoordelijkheid van bedrijven om gepaste zorgvuldigheid toe te passen.

Toegankelijke en veilige klachtenmechanismen

Een goed klachtenmechanisme is volgens CNV cruciaal voor het slagen van de wet. Werknemers en vakbonden moeten klachten ook anoniem kunnen indienen, zonder risico op represailles. Daarnaast moet duidelijk zijn dat vakbonden werknemers kunnen vertegenwoordigen tijdens procedures.

CNV wijst erop dat klachtenmechanismen het meest effectief zijn wanneer zij worden gecombineerd met sterke sociale dialoog op de werkvloer. Vakbonden spelen daarbij niet alleen een vertegenwoordigde rol, maar helpen ook om risico's vroegtijdig te signaleren en problemen te voorkomen.

Veiligheid en gezondheid verankeren

CNV vraagt daarnaast meer aandacht voor veiligheid en gezondheid op het werk. Hoewel de toelichting verwijst naar relevante ILO-conventies, wordt onvoldoende benadrukt dat deze verdragen behoren tot de fundamentele arbeidsnormen die wereldwijd gerespecteerd moeten worden. Een sterkere verankering hiervan biedt zowel werknemers als bedrijven meer duidelijkheid over wat verantwoord ondernemen in de praktijk betekent.

Luister naar stemmen uit productielanden

Op basis van het BOOST HRDD-programma van CNV Internationaal, Mondiaal FNV en Fair Wear Foundation brengt CNV ook de ervaringen van partners in productielanden onder de aandacht. Meer dan 1.500 stakeholders uit onder meer Bangladesh, Cambodja, Ethiopië, India, Indonesië, Vietnam en de MENA-regio zijn geraadpleegd over de implementatie van Europese due diligence-wetgeving.

Hun boodschap is duidelijk: effectieve wetgeving vraagt om kennisopbouw, ondersteuning van lokale stakeholders, toegankelijke contactpunten en betere samenwerking tussen bedrijven, vakbonden en overheden. Alleen dan kan de wet daadwerkelijk bijdragen aan betere arbeidsomstandigheden en respect voor mensenrechten in wereldwijde productieketens.