Senegal: Van stilte naar stem in de steengroeve

Voor 2025 was meer dan de helft dagloner. Op sommige dagen telde het bedrijf meer dan 150 tijdelijke krachten in een kwetspare positie, zonder zekerheid of bescherming.

De stilte

“Voor de oprichting van de vakbond was er vrijwel geen communicatie met het management,” herinnert Demba Ndiaye Biavogui zich. Als coördinator van de personeelsvertegenwoordiging ziet hij het verschil elke dag. “We hadden geen formeel kader om met de bedrijfsleiding te overleggen.”

Misstanden waren eerder regel dan uitzondering. En vooral de dagloners bleven gevangen in een kwetsbare positie, zonder zicht op verbetering, terwijl ze dagelijks blootstonden aan stof en schadelijke deeltjes die hun longen aantasten.

De eerste vonk

In 2025 kwam er dankzij het programma met CNV Internationaal een kentering. De Union Démocratique des Travailleurs du Sénégal (UDTS) stapte naar de directie van COGECA/KIRENE met als doel de deur te openen naar sociale dialoog die tot dan toe gesloten was gebleven.

De aanpak bestond uit drie pijlers:

1. Gerichte trainingen voor werknemers over sociale dialoog, onderhandelen en internationale arbeidsnormen.
2. Opkomen voor de belangen van werkenden en werken aan bewustwording bij de werkgever, om te laten zien dat dialoog geen bedreiging is, maar een motor voor stabiliteit en productiviteit.
3. Begeleiding bij het creëren van een representatief orgaan dat uitmondde in de oprichting van SUTIMEXS – de allereerste vakbond binnen het bedrijf.

Groen licht

Afgelopen jaar kregen de werknemers voor het eerst de kans om zelf hun stem te laten horen.

Het management gaf groen licht voor de oprichting van SUTIMEXS. Vervolgens organiseerde het bedrijf — voor het eerst in zijn geschiedenis — vrije verkiezingen voor personeelsvertegenwoordigers.

Veertien werknemers werden gekozen om het college te vormen: zeven vertegenwoordigers en zeven plaatsvervangers. Een mijlpaal.

En met die verkiezingen kwam iets dat jarenlang ontbrak: een erkend kader voor onderhandelingen.

Er werd eindelijk gesproken over lonen, arbeidsomstandigheden, en vooral over de dringende veiligheidsproblemen die in de steengroeve levenslange gezondheidsrisico’s met zich meebrengen.

De communicatie met de directie verbeterde merkbaar. Niet perfect, maar er was voor het eerst een brug.

De verandering

Vandaag dag telt het bedrijf nog maar 27 dagloners. Waar er vroeger meer dan 150 werknemers in onzekerheid leefden, kondigde de directie nu aan dat deze laatste groep binnenkort vaste contracten krijgt.

Het verhaal is nog niet af

De uitdagingen zijn niet verdwenen. Een vast contract betekent nog niet automatisch een correcte behandeling. Verschillen in beloning en bescherming bestaan nog steeds. En directe toegang tot de diretie blijft voor vertegenwoordigers beperkt.

Ook de participatie van vrouwen vraagt om versterking; Zij zijn vooral vertegenwoordigd in administratieve functies en zijn daardoor minder zichtbaar in de vakbondsstructuren.

Toch is één ding zeker: de dynamiek is veranderd.
De werknemers hebben nu een platform dat onderhandelt, bijstuurt en opkomt voor hun rechten.

Sociale dialoog als hefboom voor duurzame ontwikkeling

De oprichting van SUTIMEXS is niet alleen belangrijk voor dit éne bedrijf. Het creëert een precedent in de Senegalese mijnbouw- en winningssector:

Dit verhaal laat zien de sociale dialoog, mits goed ondersteund en gestructureerd, een duurzame hefboom is voor het verbeteren van de arbeidsomstandigheden en het versterken van de rechten van werknemers.