Welzijn voorop in de transitie van zorg naar welzijn

Welzijn voorop in de transitie van zorg naar welzijn

"Sociaal werk is deels de oplossing van het personeelstekort in de zorg en moet dus meer voorop staan", aldus Oscar Overbeek. Hij is lid van het Platform Arbeidsmarkt Sociaal Werk en bij CNV bestuurder en programmamanager met de focus op arbeidsmarktvernieuwing.

Researchbureau ABF maakte in 2024 weer een arbeidsmarktprognose Zorg en Welzijn voor 10 jaar. Hierin worden twee scenario’s geschetst met grotere inzet op preventie door het sociaal domein. Welk scenario heeft jouw voorkeur? 

"Het impulsscenario sluit wat mij betreft het beste aan bij wat nodig is in de sector. Namelijk een extra impuls voor wat daar allemaal al is of kan. In het expertscenario is het financieel-, maatschappelijk- en arbeidsmarkteffect van de inzet op preventie in kaart gebracht door experts. Met als basis wetenschappelijke studies en rapporten. Dit is geen slecht scenario, maar juist die impuls die zo nodig is, mis ik erin."

In het impulsscenario zit het voorstel om 2% van de zorgbegroting te investeren in het gemeentelijk sociaal domein. Is geld de belangrijkste impuls?

"Nee, zo plat is het niet. Het scenario geeft ook een boost aan regionale samenwerking in  zorg en welzijn. Sociaal werk kan en mag hierbij nog meer voorop lopen dan het nu doet. Meer samenwerking binnen welzijn biedt kansen om geld te besparen. Denk aan meer samen leren en delen, in plaats van steeds opnieuw het wiel uitvinden. Er hoeven geen nieuwe projecten en structuren opgetuigd te worden, je kunt gezamenlijk opschalen en vanuit de verschillende invalshoeken projecten en initiatieven doorontwikkelen."

Het impulsscenario is ook een impuls voor meer regionale samenwerking in de sector zorg en welzijn. Sociaal werk kan en mag hierbij nog meer vooroplopen dan het nu doet.

Hoe kan dit scenario ook bijdragen aan de doelen van het Aanvullend Zorg en Welzijn Akkoord (AZWA)?

"Kernprobleem is het tekort in de zorg. Gezien de preventieve rol die sociaal werk - en breder ook het sociaal domein - wordt toegedicht, zou ik het willen hebben over het AWZA: Aanvullend Welzijn en Zorg Akkoord. Welzijn voorop dus. Dit doet recht aan de transitie van meer preventie naar minder zorg. Dankzij sociaal werk worden mensen geactiveerd. Ook om – weer –  betaald aan het werk te gaan, mogelijk in de zorg. Dus dat is dubbele winst voor de arbeidsmarkt en de 'BV-Nederland'." 

Misschien moeten we het ministerie van VWS hernoemen naar WSV - dan staat Welzijn voorop.

Er vindt weer een kabinetsformatie plaats. Als je minister zou worden van VWS, wat zou je dan als eerste doen?

"Er staat opvallend weinig in de partijprogramma’s over sociaal werk en het sociaal domein. Met de gedachte van welzijn voorop, zou VWS dus meteen WSV worden. Starten met welzijn en sport lost al heel wat problemen op. Zo worden inwoners gezonder, zijn er minder zorgvragen en gaan meer mensen weer participeren. Bijvoorbeeld met vrijwilligerswerk of een betaalde baan. 

Ik zou niet beginnen met nieuwe beleidsnota’s , maar praktisch kijken. Welke impuls heeft welzijn nodig om preventie voorop te zetten en te organiseren, om te voorkomen dat inwoners in de zorg terechtkomen. Bouw daarbij voort op wat er is, want dat is best veel. En neem een langere doorlooptijd voor goede initiatieven en projecten, denk aan 6 à 7 jaar, om ze door te ontwikkelen en inwoners nog beter te helpen."

Nieuw beleid voor sociaal werk in de transitie van welzijn naar zorg is niet nodig. We moeten juist praktisch kijken naar waar we op voort kunnen bouwen. Want er is al heel veel.

Hoe draagt het Platform Sociaal Werk bij aan de gevraagde impuls?

"Sociaal werkers moeten een nog steviger positie krijgen, krachtige medewerkers zijn en blijven, en toekomstgericht samenwerken moet centraal staan. Aan deze drie thema’s dragen we bij. Bijvoorbeeld met de expositie Toekomst van werk in zorg en welzijn. Samen met de sector verpleging, verzorging en thuiszorg maakten we een bijzondere foto-expositie die het werk in beide branches laat zien in verleden, heden en toekomst. De expositie reist door Nederland en is een bron van inspiratie voor sociaal werkers en zorgwerkers.

Mijn overtuiging is dat we hiermee de samenwerking enorm stimuleren. Daarnaast wist het Platform Sociaal Werk de afgelopen jaren met verschillende projecten, zoals de Verkiezing Sociaal Werker van het Jaar de kracht van de branche en de professie sociaal werk zichtbaarder te maken."