Mensen met een vluchtachtergrond vinden vaker en sneller betaald werk als ze vroeg kunnen beginnen met taal, opleiding, werkervaring en begeleiding. Daarom moet er één doorgaande lijn zijn vanaf het moment dat een nieuwkomer in Nederland aankomt totdat diegene duurzaam en passend werk heeft, vindt de SER. In het advies Van aankomst naar toekomst wordt de term 'nieuwkomer’ gebruikt voor asielzoekers, statushouders en Oekraïense ontheemden.
Op dit moment lopen verschillende doelen voor nieuwkomers door elkaar: inburgerings- en taaleisen, snel uitstromen uit een uitkering en mensen naar tekortsectoren begeleiden. Zowel voor nieuwkomers zelf als voor gemeenten is onduidelijk welk doel voorrang heeft en in de praktijk kunnen niet alle doelen tegelijk worden uitgevoerd. Waardig werk moet daarom leidend zijn in het beleid voor nieuwkomers, met ruimte om te leren en door te groeien. Dat kan alleen als gemeenten de verantwoordelijkheid krijgen om nieuwkomers naar werk te begeleiden, stelt de SER. Oekraïense vluchtelingen moeten bovendien recht krijgen op dezelfde (taal)ondersteuning als asielzoekers en statushouders.
Werk moet voor nieuwkomers niet alleen financieel aantrekkelijk zijn, maar ook veilig en eerlijk. De Arbeidsinspectie moet genoeg capaciteit hebben om daarop te controleren, adviseert de SER. Ook hebben nieuwkomers goede informatie nodig over de organisatie van de arbeidsmarkt en hun rechten.
Kansen voor tekortsectoren
Sectoren met grote personeelstekorten hebben baat bij de inzet van nieuwkomers, stelt de SER vast. Zij kunnen daar ook financieel aan bijdragen. Werkgevers- en werknemersorganisaties gaan daarover samen afspraken maken. Zij kunnen bijvoorbeeld samen met het Rijk de zogeheten voorschakeltrajecten betalen. Die trajecten zijn bedoeld om de vaardigheden van werknemers te verbeteren.
Tekortsectoren die al ervaring hebben met ontwikkelpaden en het aantrekken van nieuwkomers, kunnen een voorbeeld voor andere sectoren zijn. Landelijke sociale partners willen ook cao-afspraken hierover stimuleren.
Naast de verantwoordelijkheden van gemeenten en de inzet op tekortsectoren doet de SER in het advies nog een derde aanbeveling: bestaande afspraken en instrumenten om nieuwkomers in een directe lijn naar werk te begeleiden, moeten beter worden uitgewerkt en ingezet. Daarvoor moeten overheid, werkgevers, vakbonden, onderwijs en andere berokken partijen beter samenwerken, zowel landelijk als regionaal of lokaal.
