De onmeetbare lat

In een gewone les is dat eigenlijk niet anders. Duidelijke doelen en hoge verwachtingen zijn kenmerken van een goede les. Als ik lessen bezoek, is dat wat steeds opvalt. Zijn doelen onduidelijk of de verwachtingen laag, dan hangt al snel lamlendigheid in een klas en werken docenten zich in het zweet om leerlingen aan te krijgen. Doelen geven richting en helpen leerlingen om tot leren te komen. Een hoge lat werkt en dus is het verleidelijk om al ons beleid en onze systemen hierop te baseren. Dat doen we in het onderwijs dan ook volop. Binnen de school met een grote hoeveelheid toetsen, toetsmatrijzen, PTA’s en overgangsnormen. Binnen ons onderwijssysteem met Cito-toetsen, leerlingvolgsystemen, PISA-scores en examenresultaten. Liefst zo helder mogelijk gedefinieerd om zoveel mogelijk moeilijke gesprekken te voorkomen en duidelijkheid te creëren voor collega’s, leerlingen, hun ouders en de onderwijsinspectie. Ongemerkt en onbedoeld verschraalt ons onderwijs daardoor, omdat we sturen op wat we kunnen zien en niet op wat er echt toe doet.

Een verlegen pubermeisje uitdagen en laten groeien om een solo in het koor te zingen, een grote, tegendraadse vijftienjarige jongen op weg helpen naar een eerste stage, een leerling leren om hulp te vragen als het even tegen zit; hebben we daar een norm voor? Samen leren werken aan een opdracht waarin je een kwetsbaar mens helpt, je veilig durven voelen in je klas of in het koor als je anders bent, ontdekken wat je leven richting geeft, houvast vinden in deze onveilige wereld… daar is geen lat voor te ontwerpen. Als we de opdracht van persoonsvorming als school serieus durven nemen, verschuift onze focus. Van wat meetbaar is naar wat merkbaar is. Van onderwijskunde naar pedagogiek. Van systemen naar vakmanschap.

Na de meivakantie starten de centrale examens. Natuurlijk is daar een lat, en daar is niks mis mee. De meeste leerlingen zullen er gelukkig ook dit jaar in slagen om eroverheen te springen. Een vreugdevol moment met taart, een vlag met je tas eraan én een diploma. Ik kijk er ieder jaar naar uit om dat met onze leerlingen en hun ouders te vieren. Zolang we er maar in slagen om niet de lat, maar de leerlingen eronder centraal te stellen.