Nieuw Zuid-Afrikaans samenwerkingsverband versterkt werknemersrechten in kritieke mineralen

Een partnerschap voor fatsoenlijk werk

Nu de wereldwijde vraag naar kritieke mineralen toeneemt, staan mijnwerkers en vakbonden onder steeds grotere druk. NUM heeft zijn bezorgdheid geuit over de toename van tijdelijke dienstverbanden, uitbesteding en het ontstaan van een tweeledig personeelsbestand, wat de collectieve onderhandelingen kan verzwakken en de onzekerheid voor werknemers kan vergroten.

Het partnerschap heeft tot doel de capaciteit van vakbonden in de sector van kritieke mineralen te versterken. Via sociale dialoog kunnen werknemers, werkgevers, overheden en gemeenschappen samenwerken om risico’s op het gebied van arbeidsrechten aan te pakken, eerlijke arbeidsvoorwaarden af te spreken en bij te dragen aan een duurzamer mijnbouwbeleid.

Opleiding van werknemers is essentieel

Lefty Mashego, nationaal secretaris Onderwijs van de NUM, benadrukte het belang van opleiding voor werknemers:

“Onze leden zullen begrijpen wat hun rechten inhouden en daardoor zullen we beter voorbereid zijn om deze te verdedigen en de arbeidsvoorwaarden correct te omschrijven, zodat ze niet worden uitgebuit door een gebrek aan kennis.”

“Dit is een zeer goede samenwerking, met name op het gebied van workshops, opleidingen en ontwikkeling met betrekking tot zeldzame en kritieke mineralen. We moeten ons inzetten voor een dergelijke samenwerking, vooral omdat de NUM nog niet eerder in aanraking is gekomen met dit niveau van opleiding en ontwikkeling. Onze leden zullen begrijpen wat hun rechten inhouden en daardoor zullen we beter voorbereid zijn om deze te verdedigen en de arbeidsvoorwaarden correct te omschrijven, zodat ze niet worden uitgebuit door een gebrek aan kennis. We zijn erg dankbaar voor deze samenwerking.”

Imron Sahetapy zei namens CNV Internationaal:

“We kijken erg uit naar deze samenwerking met de NUM. We zullen opkomen voor de arbeidsrechten in de mijnen, met name daar waar kritieke mineralen worden gewonnen.”

Van overeenkomst naar actie

In het kader van de samenwerking organiseerden CNV Internationaal en NUM een workshop in Kuruman met regionale NUM-leidinggevenden, vakbondsleiders en mijnwerkers. Tijdens de workshop werd de Fair Work Monitor geïntroduceerd en werd de ruimte gecreëerd om de kwesties in kaart te brengen die voor werknemers in de Zuid-Afrikaanse mijnbouwsector het belangrijkst zijn.

De deelnemers bespraken hoe de Fair Work Monitor vakbonden en werknemers kan ondersteunen, met welke uitdagingen werknemers momenteel te maken hebben en welke onderwerpen specifiek zijn voor de mijnbouw in Zuid-Afrika. Ook brachten zij hun bezorgdheid naar voren over het ontslag van vaste werknemers en het toenemende gebruik van migranten- en contractarbeiders in de mangaanindustrie.

De workshop leidde tot concrete vervolgstappen. De Fair Work Monitor zal worden aangepast aan de hand van de door de werknemers aangedragen thema’s, er is een implementatiegroep opgericht en er zijn locaties en voorlopige tijdschema’s vastgesteld.

Vooruitblik

De samenwerking zal zich richten op trainingen op het gebied van due diligence inzake mensenrechten, digitale monitoring van de naleving van arbeidsrechtennormen door mijnbouwbedrijven, beleidsbeïnvloeding met betrekking tot kritieke mineralen voor de energietransitie, en gezamenlijke middelenwerving voor toekomstige programma’s.

Van 24 tot en met 25 september 2026 zullen CNV Internationaal en NUM in het Elijah Barayi Memorial Training Centre een training voor trainers organiseren over due diligence op het gebied van mensenrechten en milieu, bestemd voor vakbondsleiders. Deze training is een belangrijke stap om vakbonden in staat te stellen de rechten van werknemers in waardeketens van kritieke mineralen beter te begrijpen, te monitoren en te verdedigen.