Grenzen van onderwijs zijn bereikt
Uit het onderzoek blijkt dat meer dan driekwart van de onderwijsprofessionals denkt dat volledig inclusief onderwijs in 2035 niet of slechts beperkt haalbaar is. Ook staat 56% negatief tegenover de huidige koers richting inclusief onderwijs. Tegelijkertijd vindt twee derde van de respondenten dat meer leerlingen sneller toegang moeten krijgen tot het speciaal onderwijs. Volgens CNV-bestuurslid Daniëlle Woestenberg is de boodschap vanuit de praktijk duidelijk. ‘Onderwijspersoneel wil niets liever dan dat ieder kind onderwijs krijgt dat echt past. Maar de grenzen zijn bereikt. De bereidheid in het onderwijs is groot, maar inclusief onderwijs betekent ook een zwaardere belasting voor leraren en ondersteunend personeel. Dat kan er echt niet meer bij.’
Onderwijsprofessionals noemen vooral de toenemende werkdruk, grotere onrust in de klas en het gebrek aan personeel, expertise en passende voorzieningen als grote knelpunten. Ook maken zij zich zorgen over het groeiende aantal thuiszitters en het risico dat zowel leerlingen mét als zonder ondersteuningsbehoefte onvoldoende aandacht krijgen.
Eerst moet de basis op orde
CNV benadrukt dat de discussie niet moet gaan over vóór of tegen inclusief onderwijs, maar over de vraag hoe leerlingen daadwerkelijk het onderwijs krijgen dat bij hen past. ‘Inclusief onderwijs kan alleen slagen als scholen ook écht de mogelijkheden krijgen om leerlingen goed te begeleiden,’ aldus Woestenberg. ‘Dat betekent kleinere klassen, voldoende specialisten en onderwijsassistenten, goede samenwerking met het speciaal onderwijs en structurele investeringen vanuit de overheid.’
Uit het onderzoek blijkt dat er onder onderwijsprofessionals wel degelijk draagvlak bestaat voor een meer realistische vorm van inclusiever onderwijs. Veel respondenten zien kansen in meer ondersteuning binnen reguliere scholen, onderwijs ‘onder één dak’ en een sterkere samenwerking tussen regulier en speciaal onderwijs.
Oproep aan politiek en kabinet
CNV, AOb en FvOv roepen politiek en kabinet daarom op om eerst de basis op orde te brengen voordat verdere stappen richting volledig inclusief onderwijs worden gezet. De bonden pleiten onder meer voor kleinere klassen, structureel budget voor ondersteuning, behoud en versterking van het speciaal onderwijs, betere schoolgebouwen en meer tijd voor professionalisering van leraren.
Averechts effect dreigt
‘Een inclusieve samenleving bouw je niet met mooie plannen alleen,’ zegt Woestenberg. ‘Wie echt wil dat ieder kind mee kan doen, moet ook luisteren naar de mensen voor de klas. Zonder voldoende ondersteuning dreigt inclusief onderwijs juist averechts uit te pakken voor leerlingen én voor onderwijsprofessionals.’
