Dat klinkt hard. Maar wie de stapeling blijft verzachten met woorden als ‘integreren’ en ‘slim combineren’, ontkent wat leraren en schoolleiders dagelijks ervaren. Tijd is niet onbeperkt. Aandacht evenmin. Iedere nieuwe opdracht concurreert met bestaande opdrachten, ook wanneer beleidsmakers beweren dat iets geen extra taak hoeft te zijn.
Nieuwe kerndoelen, dezelfde volle agenda
De curriculumvernieuwing komt terecht in die werkelijkheid. Scholen moeten werken aan nieuwe kerndoelen en examenprogramma’s, terwijl personeelstekorten voortduren en de basis op veel plaatsen al onder druk staat. Tegelijkertijd komt het gesprek van schoolleiders met hun team over wat er in de klas gebeurt te vaak in de knel. Niet omdat zij dat onbelangrijk vinden, maar omdat bedrijfsvoering, incidenten, externe overleggen en nieuwe verantwoordingsvragen telkens voorgaan.
Wie zegt er nee?
Hier moeten verschillende partijen verantwoordelijkheid nemen. De politiek moet stoppen de school als standaardoplossing voor ieder maatschappelijk vraagstuk te gebruiken. Besturen moeten niet elke externe wens doorvertalen naar een intern programma. En schoolleiders moeten de moed hebben om tegen hun omgeving te zeggen: dit doen we nu wel, dit later en dit niet. Dat laatste is geen gebrek aan ambitie. Het is professioneel leiderschap.
Focus beschermt niet alleen de kwaliteit van het onderwijs, maar ook de mensen die het moeten geven. Een school die drie ontwikkelthema’s werkelijk volhoudt, kan verder komen dan een school met twaalf prioriteiten. Ieder nieuw voorstel verdient daarom dezelfde toets: draagt dit aantoonbaar bij aan onze opdracht? Past het binnen een gekozen ontwikkellijn? Is er tijd en deskundigheid voor? Zo niet, dan gaat het niet door. Ook niet wanneer het onderwerp sympathiek is of bestuurlijk goed staat.
Wees het hitteschild voor je team
Schoolleiders moeten daarbij een hitteschild voor hun team durven zijn. Niet door verandering tegen te houden, maar door ruis weg te nemen en samenhang aan te brengen. Leraren hebben recht op duidelijkheid, invloed en tijd om hun vak te ontwikkelen. Wie hen voortdurend met nieuwe prioriteiten confronteert, moet niet verbaasd zijn wanneer veranderbereidheid omslaat in verandervermoeidheid.
Iets nieuws leren? Dan moet er ook iets af
Juist als de werkdruk hoog is, moeten we blijven bespreken wat leerlingen nodig hebben en wat we daarvoor zelf te leren hebben. Dat vraagt om een eerlijke afspraak met het team. We kiezen samen wat nu nodig is, spreken af hoeveel tijd en ondersteuning daarvoor nodig zijn en maken duidelijk welk werk ervoor plaatsmaakt.
De toekomst van het onderwijs hangt niet af van hoeveel opdrachten scholen weten op te vangen. Zij hangt af van het vermogen om te onderscheiden wat er werkelijk toe doet. Mijn oproep aan politiek, besturen en schoolleiders is daarom dezelfde: bescherm de kern. Wie alles bij de school neerlegt, neemt uiteindelijk nergens verantwoordelijkheid voor.
Ik ben benieuwd: welke opdracht zou het onderwijs volgens jou moeten teruggeven?
Daniëlle Woestenberg
Bestuurslid CNV en docent levensbeschouwing in het vo
Dit blog verschijnt tijdens Leidinggeven aan leren, de campagnemaand van het CNV LeiderschapsLab over curriculumvernieuwing in het po en vo.
