Noodzaak nieuwe wet onvoldoende onderbouwd
Het voorstel voor de nieuwe Zelfstandigenwet gaat ervanuit dat er problemen zijn met het werken met zelfstandigen en dat daarvoor ingrijpende aanpassingen van het arbeidsrecht nodig zijn. CNV vindt dat de noodzaak hiervan onvoldoende is aangetoond. Een onderbouwing van het probleem ontbreekt, bijvoorbeeld met concrete cijfers over teruglopende opdrachten voor zelfstandigen.
De actuele cijfers laten juist een ander beeld zien: het aantal zzp’ ers in Nederland groeit, ook na het beëindigen van het handhavingsmoratorium door de Belastingdienst. De vraag is dus welk probleem deze nieuwe wet precies moet oplossen en waarom daarvoor een ingrijpende wijziging van het arbeidsrecht nodig is.
Onnodige ingreep in arbeidsrecht
De voorgestelde wet betekent bovendien een grote ingreep in het bestaande arbeidsrecht. De wet creëert een mogelijkheid om een groep werkenden bij voorbaat uit te sluiten van de bescherming van het arbeidsrecht. In lagere regelgeving wordt vervolgens nader bepaald wie daarvoor in aanmerking komt. Voor CNV is het onwenselijk dat een groep bij voorbaat uitgesloten is van het arbeidsrecht.
Zorgen over juridische constructie
CNV heeft ook zorgen over de juridische constructie waarvoor is gekozen. Hoofdcriteria in de wet opnemen met een uitwerking in een lagere regeling creëert een onwenselijke achterdeur in het arbeidsrecht, waarbij lagere regelgeving bepaalt wie wel of geen bescherming geniet.
Risico op legalisering schijnzelfstandigheid
Met het voorstel worden twee toetsen geïntroduceerd die samen bepalen welke werkenden niet meer onder het arbeidsrecht vallen. CNV heeft zorgen of deze toetsen voldoende gewicht hebben. Het ongewenste gevolg kan zijn dat werknemers onder deze toetsen straks als zelfstandige worden gekwalificeerd, terwijl ze feitelijk schijnzelfstandige zijn.
Zorgen over uitvoering en handhaving
CNV hecht aan een stevige en goed uitvoerbare handhaving van regels die bepalen wie wel of niet als zelfstandige kan werken. Vraag is hoe uitvoeringsinstellingen de verschillende aan te leggen toetsen praktisch en uitvoerbaar kunnen gaan controleren. Zeker als er geen extra mankracht bij komt wordt handhaving van deze nieuwe regels een flinke uitdaging.
Bouw voort op de ingezette koers
CNV ziet het beëindigen van het handhavingsmoratorium een belangrijke stap naar duidelijkheid over de arbeidsrelatie. In veel sectoren worden goede stappen gezet om te werken binnen de regels. Een nieuwe wet kan dit proces verstoren.
Daarom pleiten CNV, FNV en VCP ervoor om door te gaan op de ingeslagen weg. Aanvullende informatiecampagnes en voorlichting kunnen helpen om opdrachtgevers en zelfstandigen beter te informeren over de regels en de toepassing daarvan. Daar is geen nieuwe wet voor nodig.
