Wees die volwassene die het kind ziet en niet wegkijkt

Kindermishandeling. Er is in ons vak bijna niets zo ongrijpbaar, ingewikkeld en beladen. Vaak gaat het om subtiele aanwijzingen: een kind dat voortdurend alert is, extreem zorgzaam voor anderen, opvallend stil of juist agressief. Leerproblemen, onzindelijkheid. Signalen van verwaarlozing, mishandeling of misbruik die je langzaam bij elkaar moet puzzelen. En voordat je de meldcode kunt volgen en Veilig Thuis kunt inschakelen, moet je vaak eerst het gesprek aangaan met de ouders. Juist ouders die hun kind mishandelen zijn vaak het meest bedreven in het verbergen van wat er thuis gebeurt of in het buiten de deur houden van hulpverlening. Zelfs als je uiteindelijk wél voldoende informatie hebt, is het niet altijd eenvoudig. Ik ken schrijnende verhalen van scholen die, door privacyregels, personeelstekorten bij hulpverlening of trage procedures, kinderen niet de veiligheid konden bieden die ze zo hard nodig hadden. Ouders die verhuisden zodra het te heet onder hun voeten werd.

Toch is er één ding dat iedere leerkracht altijd kan doen. Er zijn. Een kind zien. Een kind horen. Een kind laten merken dat het ertoe doet. In alle verhalen die ik de afgelopen jaren heb gehoord van kinderen die opgroeiden in onveilige situaties, komt steeds hetzelfde terug. Bijna allemaal herinneren ze zich die ene volwassene die wél luisterde. Die niet wegkeek. Die vriendelijk bleef, aandacht gaf en veiligheid bood, al was het maar een paar uur per dag. Wees die volwassene. Want soms is juist dát het begin van een nieuw verhaal. Hoe mijn casus afliep? Er kwam vrijwillige hulpverlening in het gezin. Het meisje gaf aan dat het niet meer gebeurde. Maar helemaal zeker weet je het nooit.

Sofie van de Waart werkt in het onderwijs en in de media en geeft lezingen met bijvoorbeeld als titel: Buitenbeentjes Binnenboord.