Werk en zorg in balans

Een gezonde balans tussen werk en zorg begint vaak thuis: in het gezin. Ouders, kinderen, partners en naasten bepalen het ritme van alledag. Roosters, schooltijden, opvang, huishouden, opvoeding en onverwachte zorgtaken (mantelzorg) vragen om flexibiliteit. En die flexibiliteit is niet altijd vanzelfsprekend.

Een gezamenlijke verantwoordelijkheid

Een goede balans ontstaat wanneer werkgevers, overheid en samenleving zich gezamenlijk inspannen om gezinnen te ondersteunen. Dat betekent onder meer:

• flexibele werktijden waar dat kan
• toegankelijke en betaalbare kinderopvang
• verlofregelingen die meebewegen met levensfases
• waardering voor alle zorgtaken

CNV pleit voor een werkcultuur waarin aandacht voor gezin en zorg vanzelfsprekend is.

Wat doet CNV voor jou?

Gezinnen veranderen, maar de behoefte aan rust, stabiliteit en samenleven blijft. CNV werkt dagelijks aan betere voorwaarden voor iedereen die werk en zorg combineert.

In cao-onderhandelingen

We zetten ons in voor afspraken die gezinnen ondersteunen, zoals:

• flexibele werktijden en roosterkeuze
• ruimte voor ouderschap en (kort) zorgverlof
• maatwerk wanneer iemand tijdelijk meer zorgtaken heeft
• thuiswerkmogelijkheden waar dat passend en mogelijk is

Mantelzorg krijgt daarbij een plek als onderdeel van het bredere balansvraagstuk. Daarover lees je meer op onze themapagina’s.

In politiek en beleid

CNV brengt de stem van ouders, gezinnen en verzorgenden onder de aandacht bij beleidsmakers. We zetten ons in voor:

• betaalbare kinderopvang
• toekomstbestendige verlofregelingen
• ruimte voor balans in alle levensfases

Werk en zorg moet je kunnen combineren zonder onnodige stress en zonder nadelige gevolgen.

Hoe vind je snel gezinsgerelateerde cao-afspraken?

In cao’s staan afspraken over verlof, werktijden en flexibiliteit die je helpen om werk en zorg goed te organiseren. Zo vind je ze snel:

• Stap 1: Check welke cao voor jou geldt
  Dit staat in je arbeidsovereenkomst of kun je navragen bij je werkgever.
• Stap 2: Check je cao via CNV
  Je cao checken doe je hier.
• Stap 3: Zoek in de cao op trefwoorden
  Open de cao en zoek bijvoorbeeld op:
  • verlof (ouderschapsverlof, geboorteverlof, calamiteitenverlof, kort verzuim)
  • werktijden en flexibiliteit (deeltijd, flexibel werken, thuiswerken, rooster)

Soms staan er ook afspraken in over zorg voor naasten of aanvullende verlofvormen. Voor uitgebreide mantelzorginformatie verwijzen we naar onze themapagina.

• Stap 4: Check aanvullende regelingen
  Veel werkgevers hebben extra gezinsvriendelijke afspraken in een personeelshandboek of interne regeling. Kijk vooral bij ‘Verlof’ en ‘Arbeidstijden’.

Concrete cao-voorbeelden van goede afspraken

In sommige cao’s zijn aanvullende afspraken gemaakt die werknemers helpen om werk en zorg beter te combineren, bijvoorbeeld door verlofregelingen financieel gunstiger te maken. Hieronder enkele voorbeelden:

Cao ING

In de cao van ING staan sterke afspraken die helpen om werk en zorg beter te combineren. Zo krijgen medewerkers 6 weken partnerverlof volledig doorbetaald. Als je daarna meer tijd nodig hebt, kun je aansluitend 3 maanden onbetaald verlof opnemen. Ook is afgesproken dat medewerkers onder de cao 9 weken ouderschapsverlof doorbetaald krijgen. Die doorbetaling is gemaximeerd op 100% van het wettelijk maximum dagloon, inclusief het bijbehorende vakantiegeld, 13e maand en de Bijdrage Individueel Sparen (BIS). Deze afspraak komt bovenop de bestaande regeling voor ouderschapsverlof en geldt zolang je kind jonger is dan 12 jaar. Check jouw cao ING.

Cao Provinciale sector

In de cao Provinciale sector krijg je 100% van je loon als je verlof opneemt. Dit geldt voor adoptieverlof en pleegverlof, en voor de eerste 9 weken betaald ouderschapsverlof (tot je kind 1 jaar is). Ook bij calamiteitenverlof, kortdurend zorgverlof en kortdurend verzuimverlof loopt je loon volledig door. Neem je geboorteverlof of aanvullend geboorteverlof op? Dan krijg je ook 100% van je loon. Check jouw cao Provinciale sector.

Cao Centrum Jeugd en Gezin Rijnmond

Aanvullende afspraak geboorteverlof (partnerverlof). Per 1 juli 2020 geldt er wettelijk recht op partnerverlof in de eerste vijf weken na de geboorte tegen 70% van het salaris (artikel 5.2.2). In deze cao wordt dat aangevuld tot 100% van het salaris.

Balans onder druk

De balans tussen werk en zorgtaken staat onder druk. Hoewel de rolverdeling in gezinnen is veranderd, zien we nog steeds dat vrouwen gemiddeld meer onbetaalde zorg doen, terwijl mannen vaker fulltime werken. Tegelijkertijd geven veel gezinnen aan dat ze meer flexibiliteit en een eerlijkere verdeling willen (CBS, Emancipatiemonitor 2024).

Wat verstaan we onder zorg?

Gezinsgerelateerde zorg kan veel vormen aannemen:

• opvoeding en kinderopvang
• dagelijkse praktische en emotionele ondersteuning
• betrokkenheid bij school- en ontwikkelingstaken
• en soms ook ondersteuning van familieleden of naasten (mantelzorg)

We erkennen dat mantelzorg regelmatig onderdeel is van het gezinsleven. Uitgebreide informatie hierover staat op onze aparte onderwerppagina 'Werkende mantelzorger'.

Waardevolle links